![]()
نام عمومی این ماهی دلقک ماهی یا Clownfish ( کلون فیش ) یا شقایق ماهی است . علت نامگذاری دلقک ماهی به دلیل رنگ آمیزی بدن این ماهی و علت نام گذاری شقایق ماهی به علت همزیستی این ماهی با شقایق دریایی است .
جالب است که این ماهی نسبت به تنتاکولهای سمی شقایق دریایی مقاوم است . برخی دانشمندان بر این عقیده اند که موکوس ویژه ای که روی بدن این ماهی وجود دارد باعث این مقاومت می شود .
دلقک ماهی نوعی رابطه ی همزیستی با شقایق دریایی دارد.دلقک ماهی نوعی ماده ی مخاطی و ناشناخته در پوست خود دارد که مانع آزاد شدن نماتوسیست های شقایق دریایی می شود.در حالی که اگر ماهی دیگری با بازوهای شقایق دریایی تماس پیدا کند،طعمه ی جانور می شود.به این ترتیب شقایق دریایی پناهگاه ماهی می شود و ماهی نیز ممکن است با حرکات خود ،آب را جابجا کند،رسوبات روی بدن شقایق دریایی را بردارد و حتی ممکن است ماهی های دیگری را اغوا کرده ،و آن ها را به دام شقایق دریایی بیندازد.بنابراین با توجه به مطالب ذکر شده دلقک ماهی برای شقایق دریایی چندان بی فایده نیست و رابطه ی آنها می تواند از نوع هم یاری باشد.
منبع: oloom4u
اخرین ویرایش توسط ghazal_ak : 23-02-2008 at 02:42 PM
ترجمه و تاليف: سيد مرتضي ابراهيم زاده، كارشناس ارشد شيلات
ساختار چشم ماهيان همانند ساير مهره داران مي باشد. نور ساطع شده از اشياء در ابتدا ، بايد از قرنيه ي شفاف گذر كند. از آنجايي كه شرايط اپتيكي آب خيلي شبيه به مايعات داخلي چشم ماهيان مي باشد، لذا براي ايجاد تصويري واضح در چشم ماهي ، نيازي به شكست نور در هنگام ورود به چشم نمي باشد. بنابراين قرنيه ي ماهي در مقايسه با قرنيه ي مهره داران خشكي زي خيلي ضخامت كمتري دارد. عنبيه ي چشم بوسيله ي افزايش يا كاهش قطر مردمك ، مقدار نور ورودي به چشم را تنظيم مي كند. ماهيان غضروفي مي توانند عنبيه چشم خود را تنظيم كرده و شكل مردمك را تغيير دهند ، اما اين توانايي در ماهيان استخواني وجود ندارد. عدسي چشم ماهيان ، كه بيشتر كروي شكل مي باشند، مانند عدسي محدب مهره داران خشكي زي ، نور دريافت شده از اشياء را در شبكيه ي چشم متمركز مي نمايد. عدسي چشم ماهيان غضرفي تا اندازه اي پهن مي باشد.اين در حالي است كه عدسي چشم مارماهي دهان گرد(لامپري) و ماهيان استخواني گرد و كروي است. ماهي اشياء را در فواصل دور بوسيله حركت عدسي به جلو و عقب ، مي بيند ، اما در مهره داران خشكي زي تمركز تصاوير بر روي شبكيه چشم در اثر تغيير انحناء و خميدگي عدسي انجام مي گيرد.
لايه ي بيروني چشم (صلبيه يا Sclera) وظيفه ي حفظ ساختار ظريف بخش داخلي را بر عهده دارد. صلبيه ي ماهيان فاقد آرواره ، فيبري و سخت مي باشد. در ماهيان غضرفي صلبيه از صفحات غضرفي و در ماهيان استخواني از ساختار استخواني تشكيل شده است.
لايه ي مشيميه يا لايه عروقي در بين دو لايه ي صلبيه (لايه ي حفاظتي ) و لايه ي شبكيه (لايه ي داراي گيرنده هاي نوري ) قرار گرفته است. اين لايه حاوي تامپتوم لوسيديوم (لايه ي انعكاسي) - ساختار تشكيل شده از كريستال هاي انعكاسي گوانين – مي باشد كه حساسيت بينايي را در شرايط نوري پايين ، افزايش مي دهد. لايه ي انعكاسي در بيشتر ماهيان غضرفي ، هولوسفال ها ، كلوكانت ها ، ماهيان خاوياري و بعضي از ماهيان استخواني ديده شده است. تامپتوم ، باعث تابش انعكاسي در چشم كوسه ها و بسياري از ماهيان شب گرد مي گردد.
دريافت نور ساطع شده از اشياء توسط گيرنده هاي موجود در شبكيه انجام مي گيرد. شبكيه داراي ساختار پيچيده اي است كه از هفت لايه تشكيل شده است. اين لايه ها از بيرون به داخل عبارتند از :
اپتليوم رنگدانه اي (رنگدانه ي سطحي ) ؛، كه حاوي رنگدانه هاي نقره اي و سياه مي باشد؛
لايه ي گيرنده هاي نوري؛ كه داراي سلول هاي استوانه اي و مخروطي مي باشد؛
لايه ي دوقطبي ؛ اين لايه از سلول هايي تشكيل شده است كه با سلول هاي گيرنده ي نور سيناپس حاصل مي كنند؛
لايه ي غده اي ؛ سلول هاي اين لايه با سلول هاي دو قطبي اتصال برقرار مي كنند؛
لايه ي رشته هاي عصبي؛ اين لايه حاوي سلول هايي است كه با لايه ي غده اي سيناپس دارند و رشته هاي عصبي را از طريق عصب بينايي به مغز مي فرستند.
لايه ي شبكيه ي چشم در مقايسه با ساير بافت هاي بدن نياز اكسيژني بيشتري دارد. در بيشتر ماهيان استخواني بالاترين سطح اكسيژني در غده ي كوروئيد(Choroid gland) وجود دارد. اين غده ي U شكل ، عصب بينايي را در بخش خروجي چشم مي پوشاند. جريان خون از طريق" رت ميرابل"به غده ي كوروئيد مي رسد. مكانيسم جريان متقابل در رت ميرابل سطح بالاي از اكسيژن را در اين غده فراهم كرده و اكسيژن مورد نياز شبكيه را تامين مي نمايد. غده ي كوروئيد خون اكسيژن دار را از ساختار آبشش مانند در سطح داخلي سرپوش آبششي ماهيان دريافت مي كند. برداشت شبه آبشش در ماهي قزل آلا باعث كاهش اكسيژن در شبكيه و تنزل تصاعدي رنگدانه هاي بينايي شده است.
مانند ساير مهره داران ، شبكيه ي چشم ماهيان داراي دو نوع سلول حساس به نور ؛ يعني سلول هاي مخروطي و استوانه اي مي باشد.سلول هاي استوانه اي به نور كم خيلي حساس مي باشد. ماهياني كه در سپيده دم و غروب در هواي گرگ و ميش فعاليت مي كنند ، در شبكيه ي چشم ، سلول هاي استوانه اي غالبيت دارند. ماهيان قسمت هاي عميق دريا و بسياري از گونه هاي شب گرد ، تنها داراي سلول هاي استوانه اي هستند. در نور شديد، رنگدانه ي ملانين در لايه ي سطحي، از سلول هاي استوانه اي چشم ماهيان استخواني محافظت مي كند. در نور با شدت كمتر، حركات فتوشيميايي رنگدانه ي ملانين ، موقعيت نسبي لايه هاي سطحي و گيرنده هاي نوري را تغيير مي دهد و سلول هاي استوانه اي را در معرض نور موجود قرار مي دهد. بعضي از ماهيان غضرورفي و بيشتر ماهيان استخواني داري سلول هاي مخروطي مي باشند. سلول هاي مخروطي در ماهيان روزگرد بالاترين تعداد را داراست. چهار نوع سلول مخروطي در چشم ماهيان ديده شده است ، كه هر كدام از آنها بيشترين جذب نوري خود را در بخش هاي مختلفي از طيف الكترومغناطيسي نشان مي دهند.
سلول هاي مخروطي قرمز به نورهايي با طول موج 600 نانومتر (نور قرمز) پاسخ مي دهند؛
سلول هاي مخروطي سبز بيشترين حساسيت را به نورهايي با طول موج در حدود 530 نانومتر(نور سبز) نشان مي دهند؛
سلول هاي مخروطي آبي بهترين طول موجي كه به آن پاسخ مي دهند در حدود 460 نانومتر مي باشد؛
سلول هاي مخروطي ماوراء بنفش بيشتري فعاليت خود را در طول موج 380 نانومتر در محدوده ي طيف نوري ماوراء بنفش نشان مي دهند. بنابراين، ماهيان داراي اين نوع سلول هاي مخروطي مي توانند نورهاي ماوراء بنفش را ببينند.
نوع سلول هاي مخروطي با كيفيت نور محيط در ارتباط مي باشد. براي مثال، ماهيان آب هاي كم عمق معمولا سلول هاي مخروطي قرمز ، آبي و سبز را دارا مي باشند. دليل وجود اين سلول ها در اين ماهيان اينست كه ماهي بتواند محدوده ي وسيعي از طيف نوري كه وارد سطح آب مي گردد، را دريافت كند. هرچه عمق آب افزايش يابد از ميزان نفوذ نور ماوراء بنفش كم مي شود، از اين رو ، عجيب نيست كه ماهياني كه سلول هاي مخروطي ماوراء بنفش دارند، در سطح آب زندگي مي كنند.
در مقايسه با انسان ها و ديگر جانوران خشكي زي ، ماهيها ديد كوتاه دارند. چشم آنها فاصله ي كانوني كوتاه تري داشته و اشياء را در فاصله ي يك متري به وضوح مي بينند. با وجود اين ، حداكثر فاصله ا ي كه آنها قادر به ديدن آن هستند ، بيشتر از 15 متر نيست. كروي تر بودن عدسي چشم ماهيان در مقايسه با جانوران خشكي زي دليل اصلي اين پديده است. ميدان ديد افقي ماهيان بالغ 160-170 درجه (در ماهي قزل الا) مي باشد كه در مقايسه با ديد افقي انسان(154 درجه) بيشتر است. ميدان ديد عمودي در ماهيان 150 و در انسان 120 درجه مي باشد. البته قابل ذكر است كه اين نوع ديد ، ديد تك چشمي مي باشد. ميدان ديد دو چشمي در قزل آلا تنها 20 -30 درجه مي باشد كه درمقايسه با انسان (120 درجه) ميدان ديد دو چشمي محدود تري دارند.حداكثر تيز بيني در ماهيان در شدت نور 35 لوكس حاصل مي شود ولي انسان ها در شدت نور 300 لوكس بهترين شرايط تيز بيني را دارا مي باشند.
همانطوري كه در تصوير شماتيك زير ديده مي شود، ماهي بيرون از آب را بصورت يك پنجره ي مدور مي بيند. اين پنجره زماني كه ماهي به اعماق پايين تر مي رود وسيع تر شده و در هنگاميكه به سطح آب مي آيد تنگ تر و محدود تر مي گردد. اكثر ماهيان با زاويه ي 6/97 درجه نسبت به بيرون ديد دارند.
منابع
ستاري، مسعود؛ ماهي شناسي(تشريح و فيزيولوژي)؛ جلد اول، انتشارات نقش مهر،چاپ اول 1381 .
Nikolsky G. V.; Ecology of fish. ALLED SCIENTIFIC PUBLISHERS, P.320
Kumar S., Tembhre M.; Anatomy and Physiology of fish; VIKAS PUBLISHING HOSE PVT LTD.1998
ماهی
از ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد.
ماهى
ماهی یک مهرهدار [تنها کاربرانی که عضو شده اند و از طریق ایمیل عضویتشان فعال شده می تواند این لینک را ببینند. ] و [تنها کاربرانی که عضو شده اند و از طریق ایمیل عضویتشان فعال شده می تواند این لینک را ببینند. ] است که در دريا زندگی میکند. ماهیها (با بیش از ۲۷۳۱۵ گونه) یک گروه [تنها کاربرانی که عضو شده اند و از طریق ایمیل عضویتشان فعال شده می تواند این لینک را ببینند. ] (پارافیلتیک Paraphyletic) هستند و به سه گروه ماهیهای استخوانی (استیکتیس Osteichthyes)، با (۲۲۰۰۰ گونه)، ماهیهای غضروفی (کندریکتیس Chondrichthyes با بیش از ۸۰۰ گونه) و گروههای مختلف ماهیهای بدون آرواره (۷۵ گونه) از جمله ماهیهای مکنده و دهانگِرد (hagfish) تقسیم میشوند. ماهیها در اندازههای مختلف به چشم میخورند و طول آنها از ۴۵ فوت مثل کوسه نهنگی تا ۸ میلی متر مثل گوبی کوتوله (dwarf goby) متغییر میباشد. جانوران آبزی دیگر همانند عروس دریایی و ماهی مرکب ماهیهای حقیقی نیستند.
برای نمونه برخی از ماهیان چون صخرههای ناهنجار و برخی مانند کرمهای لولنده هستند. بعضی تخت و مسطح چون کلوچه آردی و پارهای مانند توپ هستند. ماهیان همه گونه رنگی دارند. یعنی همه رنگهای رنگین کمان. بسیاری از ماهیان رنگهای روشن همچون رنگهای درخشان و روشن پرندگان. سرخ تند زرد آبی و ارغوانی و صدها نمونه و گونه رنگ زیبا و دلربا و طرحهای راه راه و خطوط شبیه توری یا نقطه چین دارند.
کوچکترین ماهی پیگمی گابی فیلیپینی است که کمتر از ۱۳ میلیمتر در کمال رشد طول دارد. بزرگترین ماهی شارک وال میباشد که در رشد کامل ۱۸ متر طول و ۱۴ تن وزن دارد. این ماهی جانوران کوچک دریایی و گیاهان را میخورد و به طور کلی بی آزارتر از ماهیان دیگر نسبت به انسان است. خطرناکترین ماهی تنها چند کیلوگرم وزن دارد. سنگ ماهی که برآمدگی زهرداری دارد که میتواند با زهرش آدمی را در چند دقیقه بکشد. ماهیها تقریباٌ در همه آبها زندگی میکنند: در آبهای در نقطه یخ زدن قطب شمال و در رودها و جویبارهای بخارآلود جنگلهای استوایی و در جویبارهای خروشان کوهستانها و در آبهای رودهای آرام زیرزمینی. برخی از ماهیان سفرها و مهاجرتهایی سرتاسری اقیانوسی میکنند. ماهیان دیگر بیشتر زندگی خود را درون شنها و کف اقیانوسها میگذرانند. بیشتر ماهیان هرگز اب را ترک نمیگویند. اما برخی از ماهیان ممکن است ماهها در بستر خشک رودخانه زنده بمانند.
یک نوع ماهی به نام آناباس در سواحل فیلیپین، مالزی و مشرق هند وجود دارد که پس از این که بر اثر طغیان آب از آب دریا بدور و در برکهای خشک شد از میان گل و لای خزان خزان همچون خزندگان راه میروند تا خود را به دریا برساند. ماهیان برای آدمی اهیمت بسیار دارند، خوراک میلیونها نفر از مردم از ماهی فراهم میشود عدهای برای تفریح به شکار ماهی میروند و بسیاری آنها را همچون جانوران دست آموز در آکواریوم و غیره نگه میدارند. ماهیان در تعادل طبیعت نقش مهمی دارند. ماهیان گیاهان و جانوران آبزی را میخورند و باز خوراک گیاهان و جانوران میگردند و ماهیان تعادل مجموع کلی گیاهان و جانوران کرده زمین برقرار میسازند.
همه ماهیان مهره دار و دارای آلت تنفسی مخصوصی برای دم و بازدم در آب و خونسرد هستند. ماهیان نمیتوانند حرارت بدن خود را با حرارت محیط اطراف خود میزان کنند. بعلاوه تقریباٌ همه ماهیان بالهها و پرههایی دارند که در شنا کردن به کار میروند. جانوران آبی دیگر مانند [تنها کاربرانی که عضو شده اند و از طریق ایمیل عضویتشان فعال شده می تواند این لینک را ببینند. ] و [تنها کاربرانی که عضو شده اند و از طریق ایمیل عضویتشان فعال شده می تواند این لینک را ببینند. ] شبیه ماهی به نظر میرسند گرچه مهره دار و باله دار میباشند ولی بر خلاف ماهیان بچه زا هستند و بچههای خود را شیر میدهند به علاوه بر خلاف ماهیان با شش دم و بازدم میکنند همچنین خونگرمند.
خصوصيات ماهی ها :
ماهی های زیادی در دریا زندگی میکنند که از لحاظ شکل،رنگ،اندازه،نوع غذا، نوع رفتار،محل زندگی با هم تفاوت دارند.
از لحاظ نوع غذا ماهی ها را میتوان به 3 گروه اجمالی زیر تقسیم کرد:
الف)گوشت خوار مانند:اسکار،کوسه ماهی،پیرانها و غیره ب)همه چیز خوار مانند : گربه ماهی ج)گیاه خوار مانند: مولی
از لحاظ رفتار میتوان رفتار های زیر را برای ماهی ها عنوان نمود:
الف)ماهی های صلح جو با رفتار مسالمت آمیز مانند گلدفیش،گوپی،مولی وغیره ب)ماهی های با رفتار خشن مانند پیرانها،کوسه ماهی،اسکار و غیره ج)ماهی های انزوا طلب مانند مارماهی،سفره ماهی وغیره د)ماهی هایی با زندگی گروهی مانند پیرانها،بارب و غیره
از لحاظ زندگی ماهی ها را به دسته های زیر تقسیم میکنند:
الف)آب شور مانند کوسه ماهی ،نهنگ،دلفین و غیره ب)آب شیرین مانند بارب،قزل آلا و غیره ج)سطح آب د)لایه های میانی آب ر)اعماق آب و کف دریا
اسکلت بعضی از ماهی ها غضروفی است مانند کوسه ماهی،اره ماهی، ماهی خاویار، سفره ماهی و غیره . داشتن باله و آبشش ماهی را برای زیستن در آب سازگار می کند . بیشتر ماهی ها دارای فلس هستند . به نوع خاصی از فلس پولک گفته می شود .
ماهی ها از طریق آبشش تنفس میکنند . آبشش 2 نوع است، 1- داخلی 2- خارجی، آبشش های داخلی آبشش هایی هستند که پوششی دارند ولی آبشش های خارجی پوششی ندارند.ماهی ها وقتی رشد میکنند،پولک هایی در میاورند که با دیگر پولک ها تفاوت دارد وبه راحتی تشخیص داده می شوند. دو خط جانبی روی پهلو های ماهی است که از سلول های حساسی ساخته شده است، که به وسیله ی آن ماهی از تغییرات محیط خود با خبر میشود. بادکنکی در شکم ماهی وجود دارد که ماهی میتواند هوا وارد یا خارج از آن کند و بدین وسیله وزن خود را تغییر دهد و سبک و سنگین شود .
موجودات زیادی شبیه به ماهی هستند و ماهی نامیده میشوند اما در برخی موارد این نامگذاری اشتباه است. مثلا آمفیوکسوس و لامپری را ماهی میدانند اما این جانوران با ماهیان ولاقعی منقرض شده و کنونی جهان اختلاف فاحشی دارند. ماهی در واقع موجودی است که حداقل دارای آرواره و فک بوده، اسکلت غضروفی یا استخوانی داشته و دارای بالههای شنا زوج و فرد است و با
آبششها تقریبا در تمام ماهیها ، محل اصلی تبادل گازها هستند. آنها از کمانهای استخوانی یا غضروفی سفت تشکیل آبشش تنفس میکند. ماهیان دارای تنوع زیادی میباشند.
ماهیان غضروفی
در سرتاسر دریاها کوسه ماهیان و سفره ماهیان که از 30 سانتیمتر تا 17 متر اندازه بدنشان متغیر است زیست میکنند. این ماهیان یا گوشتخوارند یا لاشهخوارند. بدن ماهیان غضروفی سنگینتر از آب است. جسم مهره از لایههای غضروف پیرامون نوتوکورد یا درون آن تشکیل میشود و باله دمی دارای دو شاخه نابرابر هتروسرکال است. اکثر ماهیان دارای پولک هستند بعضی ماهیها فاقد پولک هستند.
این ماهیان دارای جمجمه غضروفی هستند هفت کمان یا قوس غضروفی در این ماهیان موجود است. اولین قوس تغییر شکل یافته و آرواره فوقانی یا پلاتوکوردرات و آرواره پایین مکمل را تشکیل میدهد. علاوه بر ستون مهرهها که غضروفی است کمربند سینهای و کمربند لگنی وجود دارد. سیستم عضلانی در ماهیان غضروفی ساده بوده و عضلات محوری توسط یک لایه جدا کننده به عضلات پشتی و شکمی تقسیم میشود.
در اغلب ماهیان غضروفی تعدادی دندانهای تیز و برنده وجود دارد. روده ماهیان غضروفی معمولا به دو بخش تقسیم میشود. در بخش کوچکتر دیواره یا دریچهای مارپیچی جهت افزایش سطح جذب غذا وجود دارد و در بخش انتهایی روده ، غدهای به نام غده رودهای به روده متصل میگردد. نقش این غده دفع نمک در ماهیان غضروفی است.
!!قلب ماهیان غضروفی
قلب دارای چهار بخش است اما فقط دو قسمت به نام دهلیز و بطن مشابه دو دهلیز و دو بطن موجود در مهرهداران عالی است. چندین سیاهرگ عمده در میان ماهیان غضروفی موجود است از جمله سیاهرگ کاردینال.
تنفس ماهیان غضروفی
آبشش
وسیله تنفس آبشش است. هر آبشش به دو بخش تقسیم میشود به هر یک از بخشها ، همیبرانش و به هر آبشش هولوبرانش گفته میشود. ماهیان غضروفی از 5 تا 7 جفت آبشش دارند. یک جفت سوراخ را که در تنفس نقش ندارد و در قسمت قدامی چشم اسپیراکل است نیز ضمیمه دستگاه گوارش است. در برخی کوسه ماهیان بخش کوچک از آبشش به نام شبه آبشش درون اسپیراکل قرار میگیرد.
تولید مثل ماهیان غضروفی
اکثر گونههای ماهیان غضروفی زندهزا هستند اما برخی از کوسه ماهیان و سپر ماهیان تخم گذار هستند گونههای زندهزا بزرگتر بوده و در آبهای عمیق زیست میکنند. باله شکمی نرها دارای اندامی به نام کلاسپر است که به هنگام جفتگیری به اندرون کلوآک ماهی ماده و از آنجا به درون اویداکت رانده میشود.
ماهیان استخوانی
این بزرگترین رده مهرهداران دارای دو زیر رده است. در ماهیهای باله گوشتی اولیه بالههای سینهای و شکمی محتوی استخوانهای درونی هستند که شباهت زیادی به استخوانهای اندامهای حرکتی مهرهداران خاکزی دارند. همچنین کیسههای هوایی حلقی به جای شش عمل میکنند. امروزه فقط 4 گروه از این ماهیها باقی مانده است که عبارتند از سلاکانتها و سه گروه از ریهدارها. در عوض در زیر رده باله شعاعیها ، بالههای زوجی را اشعه سوزن مانند نگهداری میکنند و کیسه هوایی نیز معمولا به مثانه شنا مبدل شده است.
قسمتهای مختلف ماهیان استخوانی
باله دمی: باله دمی ماهیان را عمدتا به دو گروه اصلی هتروسرکال و هوموسرکال تقسیم میکنند. نقش بالههای فرد و زوج در ماهیان تشخیص وضعیت و موقعیت ماهی درون آب است.
پولکها: پولکهای متنوعی در ماهیان وجود دارد. پولک گانوئیدی که حاوی گانوئین است در ماهیان خاویاری دیده میشود. پولک مدور در اغلب ماهیهای استخوانی مانند کپور و ماهی سفید یافت میشود. پولک شانهای در اغلب سوف ماهیان دیده میشود. پولکهای مدور یا شانهای ممکن است در برخی ماهیها باهم دیده شود. هر دو نوع پولک جز پولکهای درخشان است و منشا پولک پوست ماهی است.
خط جانبی: به صورت خطی واضح و مشخص در بسیاری از ماهیان دیده میشود خط مستقیم یا منحنی. در بعضی این خط تمام طول بدن را نمیپوشاند چه ماهیانی که دارای خط جانبی مشخص و چه نامشخص ، خط جانبی دارای سلولهای حسی به نام نوروماست است. که این سلولها در تشخیص وضعیت و سنجش تلاطم و حکت ماهی کمک میکند.
گوش ماهیان: در ماهیان فقط گوش داخلی وجود دارد. از ویژگیهای گوش ماهیان وجود سنگریزههایی به تعداد 3 تا 4 عدد است که اتولیت نامیده میشود. به این سنگریزهها ، سنگریزه شنوایی هم میگویند که در سیستماتیک و تعیین سن ماهیان اهمیت دارند و سلولهای حسی گوش داخلی که در شنوایی و تعادل نقش دارند ماکولا نام دارند. در ماهیانی که قدرت شنوایی خوبی دارند ارتباطی بین گوش داخلی و کیسه هوایی ایجاد شده است.
ساختمان چشم ماهیان استخوانی
صلبیه با چند صفحه غضروفی یا استخوانی سفت و سخت میشود.
قرنیه مسطح
سلولهای مخروطی که در تشخیص رنگ بکار میرود.
ماهیچه مسئول حرکت دادن عدسی
مشیمیه (تغذیه کننده چشم)
در ماهیانی که در اعماق زیاد زیست میکنند عدسی بسیار بزرگ و شبکیه کوچک است و شکل عدسی کروی است.
کیسه شنا
کیسه شنا یا کیسه هوایی فقط در ماهیان استخوانی وجود دارد. به آن کیسه گازدار هم میگویند. در قسمت فوقانی حفره بدن بالاتر از مرکز توده ماهی قرار میگیرد و به ماهی این امکان را میدهد که بدون صرف انرژی وضعیت و موقعیت طبیعی خود را درون آب حفظ کند. یکی از ماهیان (یک نوع گربه ماهی) به طریق جالبی توانسته است نداشتن کیسه شنا را جبران کرده و موقعیت خود را درون آب حفظ کند و انرژی کمی بکار گیرد.
ماهیان هوازی
ماهیان بسیاری وجود دارند که از هوا تنفس میکنند این ماهیان حدود 23 جنس از ماهیان استخوانی را دربرمیگیرند و دارای آبششهایی هستند که سطح کوچک و محدودی دارند. این ماهیان به جز ماهیان دودمی هستند. بسیاری از ماهیان که ساکن آبهای راکد هستند در هوای گرم و زمانی که اکسیژن محلول در آب کاهش مییابد به سطح آمده و هوا را میبلعند. پس هوا بوسیله حلق که عمل پمپاژ را انجام میدهد از طریق کانال هوایی به کیسه هوایی تغییر شکل یافته انتقال مییابد. در ماهیان هوازی که دورههای خشکسالی را معمولا درون گودالهایی میگذرانند تنفس هوازی وجود دارد اما به هر حال جهت دفع گاز کربنیک به آبشش وابستهاند.
تولید مثل ماهیان
اکثر آنها دارای دو جنس نر و ماده هستند. برخی خود باور و برخی هرمافرودیت هستند.
برخی ماهیان لقاح داخلی دارند که تعدادشان محدود است.
جفتگیری یا پیدا کردن جفت از طریق مختلف مانند تغییرات رنگ بدن ، تولید صدا و تولید مواد محرک فرمون.
پس از رها شدن تخمها ، تخمها یا شناورند یا به درون آب فرو میروند.
ماهی زندهزا مانند گاپی (Gupy) حدود 50 عدد نوزاد تولید میکند.
رها سازی تخمک از تخمدان یا از طریق پاره شدن دیواره و رها شدن تخمک درون شکم مانند قزل آلا و یا تخمک از مجرای تخمکبر به بیرون رانده میشود.
برخی از ماهیان درون دهان و یا بعضی درون روده و یا درون کیسههای شکمی تکوین تخم را انجام میدهند.
اخرین ویرایش توسط elMirA : 21-10-2008 at 02:43 PM
مكانيك حركت ماهي ها
ماهي چگونه حركت ميكند؟
بيشتر جانداران اين توانايي را دارند كه انواع مانورهاي حركتي را انجام دهند و همچنين ميتوانند بخشي و يا همه بدن خود را در وضعيت خاص تعادلي نگهدارند. حركت و تعادل جانداران يك مسئله مهم مكانيكي است. جانداران دستگاهها و ماشينهايي هستند كه به كمك نيروهايي به حركت درميآيند و كار را انجام ميدهند و ساختمانهايي هستند كه تحت اثر نيروهاي وارده در حالت تعادل قرار ميگيرند. هر كدام از انواع جانوران داراي اعضاء و دستگاههايي هستند كه حركت و تعادل آنها را امكانپذير ميسازد. براي نمونه جانوران زميني مانند انسان و چهارپايان به كمك سيستم استخوانبندي و ماهيچههاتوانايي انجام حركات گوناگوني بر روي زمين را دارند. جانداران دريايي مانند ماهيها و نهنگها داراي اعضايي مانند بالهها هستند و شكل عمومي آنها طوري است كه براي شرايط دريايي و حركت در آن مناسبت تمام دارد. در كل ميتوان چنين گفت كه فرم ساختماني و عملكرد هريك از انواع جانوران با شرايط محيطي آن جانور هماهنگي دارد و به عبارت مهندسي، جانوران ماشينهايي هستند كه در طبيعت براي شرايط خاص محيطي خود و نيازهاي حياتي وابسته به آن طراحي و ساخته شدهاند. همچنين رديابي انواع جانوران در طي دوران گذشته اين نتيجه را بدست داده است كه از ديدگاه تكاملي نيز تغييرات فرمي جانوران در طول زمان همواره در جهتي صورت گرفته است كه كارآيي مكانيكي آنها را به عنوان يك كاشين كامل افزايش بدهد.
بررسي و مطالعه مربوط به حركت و تعادل جانوران از ديدگاه مكانيكي داراي وجوه و مسائل مكانيكي مشتركي است كه در مورد انواع جانوران يكسان است. علاوه بر آن حركت و تعادل هريك از انواع جانوران از ويژگيهايي برخورداراست كه ويژه آن جانور بهخصوص است.
از ديدگاه مكانيكي (پويشي) ماهيها چگونه حركت ميكنند؟
ماهيان، برحسب شكل، اندازه و چگونگي حركت داراي انواع گوناگوني هستند. انواع گوناگون ماهي براي حركت رو به جلو و انجام مانورهاي حركتي از بخشي و يا تمام بدن خود سود ميجويند. اندام محركه در ماهيها داراي حركت نوساني است. به كمك همين حركت نوساني است كه نيروي جلوبرنده ماهي تامين ميشود. علاوه بر آن، ماهيها داراي پردههاي غضروفي بهنام باله هستند كه تعداد و اندازه آنها در ماهيان گوناگون متفاوت است. گذشته از آن، داراي دمهاي ارتجاعي و نيرومندي هستند. ماهيها از بالهها، دم و يا تمامي بدن براي انجام حركت در آب سود ميجويند. براي نمونه حركت مارماهيها بهكمك امواجي كه در طول بدن آنها انتشار مييابد انجام ميشود، ماهي قزلآلا از حركات نوساني بالهها براي حركت خويش كمك ميگيرد. در ارهماهي، باله به صورت نواري طويل در طول بدن قرار گرفته و حركت موجي اين باله به ماهي توانايي حركت به پسوپيش را ميدهد.
نه تنها انواع گوناگون ماهي از مكانيزم (سازوكار)هاي گوناگون براي شنا يهره ميگيرند، بلكه حتي در يك ماهي خاص نيز مكانيزمهاي حركتي در آغاز حركت و در سرعتهاي گوناگون متفاوت است. از اين روست كه بيان فرضيه كلي مكانيكي توجيهپذير حركت ماهي دشوار است.
اما هدف تمامي اين مكانيزمها و مانورها، ختثي نمودن نيروي مقاوم در برابر حركت روبهجلو، يا جهت دلخواه، و ايجاد شتاب مطلوب به بدن جانور است. نكته بسيار مهم در اين است كه اين جانور از شاره (سيال) پيرامون خود، براي ايجاد نيروي محركه كمك ميگيرد. بدون وجود شاره پيرامون جانور، حركت آن امكانپذير نيست. همانند هواپيما و زيردريايي و برخلاف راكت و موشك كه اندركنش گاز خارج شده به صورت پيشرانه (جت) به بدنه جسم است كه آن را ميراند و براي حركت نيازمند شارهاي پيرامون خويش نيست.
برخي از انواع ماهيان از حركات موجي تمام بدن خويش در ايجاد نيروي تكيهگاهي و محركه سود ميجويند و بعضي به كمك حركات بالهها و دم به اين هدف ميرسند.
در مكانيزم نوع نخست، حركت موجي تمام بدن همچون مارماهي، جركت موجي توسط ماهيچههاي بدن جانور از سر ماهي آغاز شده بهسوي دم انتشار مييابد. مكانيزم نوع دوم، ايجاد نيروي مجركه به كمك باله و دم، انواع گوناگوني دارد. حركت ماهي به دو نوع حركت خمشي، درون دم حول محور عمود بر صفحه باله، و حركت پيچشي، درون دم حول محور واقع در صفحه باله، تقسيم ميشود. در بعضي ماهيان، اين دو مكانيزم به صورت تركيبي با يكديگر به كار ميروند.
ماهي در مكانيزم حركتي دم و بالهها با حركت نوساني بالهها و دم خود گردابههايي ايجاد مينمايد. از ديدگاه مكانيك شارهها، اين گردابهها كه در آب آرام ايجاد ميشوند، نمايشگر ميدانهاي سرعتي هستند كه بخشي از آب را در حول محورهايي بهدوران در ميآورد.
نتيجه حركت آب نسبت به بالهها چنان است كه نيروي جلوبرنده بر بدن ماهي اثر كرده، جانور را پيش ميراند. ماهي با حركت بالهها و دم، آب را چنان جابهجا ميكند كه نتيجه آن اعمال نيروي واكنشي از سوي آب به بدن ماهي، در جهت موردنظر است.
نيروي محركه حركت ماهيان، از انرژي كششي كه در ماهيچهها ايجاد ميشود تامين ميگردد. از ديدگاه مكانيكي، در حركت عادي، مقدار انرژي مفيد توليدي برابر است با حاصلضرب سرعت ماهي در مقاومتي كه آب پيرامون سطوح جانبي بدن ماهي اعمال ميدارد. اين مقاومت تا حد بسيار زيادي بستگي به آن دارد كه جانور بتواند بدون ايجاد گردابههاي غير ضروري در آب حركت نمايد. اين مقاومت بستگي به جهت حركت و شكل هندسي بدن ماهي دارد. توان ماهيچه به نيروي كششي ايجاد شده در آن و سرعت انقباض ماهيچه ارتباط دارد و اين توان براي مقدار خاصي از نيروي كششي و سرعت انقباض به بيشينه خود ميرسد. سرعت حركت بستگي به طول بدن، بسامد و ارتعاش دم ماهي دارد. هراندازه كه طول بدن ماهي بلندتر باشد، بيشينه بسامد حركت دم بيشتر شده و در نتيجه نسبت بيشينه سرعت به طول، با افزايش طول بدن كم ميشود. در نتيجه در سرعتهاي برابر 8 تا 10 برابر طول جانور در ثانيه، تنها براي 6 ثانيه ادامه مييابد. سرعتهاي عادي (نيممتردرثانيه) ماهيان كوچك (تا حدود 30 سانتيمتر) براي مدت بيش از 20 ثانيه قابل تداوم هستند
آشنايي با علل مرگ ماهيهاي قرمز
مهمترين دليل مرگ و مير بالاي ماهيان قرمز عدم آشنايي مردم با نحوه نگهداري و مراقبت از ماهي قرمز است.
بر خلاف آنچه که تصور ميشود بسياري از مردم کشورمان اطلاعاتشان در مورد اين حيوان بسيار مختصر است و بعضاً داراي اطلاعاتي غلط هستند.
ماهي قرمز نسبت به ديگر ماهيان آکواريومي مقاومت بالايي دارد و درصورت رعايت نکاتي ساده و آسان ميتواند سالهاي زيادي عمر کند و اينكه اين ماهيها نازك نارنجي و مردني به حساب ميآيند ناشي از اين است كه مردم روش نگهداري آنها را نميدانند. آشنايي با بيماريهاي اين گونه ماهيها و روشهاي پيشگيري و بعضا درمان آنها ميتواند مفيد باشد.
بيماريها سبب بروز رفتار غير طبيعي در ماهي و همچنين تغيير شكل بدن ماهي ميشوند. برخي از عفونتهاي ناشي از وجود باكتري، قارچ و پروتوزوئرها سبب مرگ و مير در مقياس بالا در ماهيان ميشوند.
در بسياري مواقع فاکتورهاي حياتي آب و تغييرات ايجاد شده در آن بهطور عمدي يا سهوي موجب بروز بيماري در ماهيهاست؛گرچه غذا ي مورد استفاده در تغذيه ماهي نيز يکي از عوامل ايجاد بيماري است. ايجاد بيماري و بروز برخي تغييرات در رفتار ماهي در اثر بروز بيماري بسيار مشهود است و توجه به آنها ميتواند از مرگ ماهي و يا سرايت بيماري به ديگر ماهيان جلوگيري كند.
کنترل دقيق محيط زيست ماهي ودقت در برخي رفتارهاي ماهي نظير آمدن ماهي به سطح آب، شناي غيرطبيعي، تنفس سخت، تنفس سريع باز و بسته کردن مکرر دهان و سرپوش آبششي به دفعات زياد، عكس العمل نشان ندادن نسبت به محرك خارجي، شنا در سطوح پايين، قرار گرفتن ماهي در كف آب و باقي ماندن بدون تحرک در آنجا، پرش به ديواره و واردآوردن ضربه به اشياي داخل ظروف نگهداري ماهي، حرکات سريع بالهها، شناي عمودي، تغيير شکل بدن آنان نظير پوسيدگي دم و باله، تجمع مايعات در بدن يا آب آوردگي شكم، خونريزي پوست، ايجاد انحناي دمي و تغيير محوطه دهان و ايجاد لكههاي سياه در دم ماهي، كمرنگي پوست و ريزش فلس و بلند شدن پوست، برآمدگيهاي غير طبيعي در آبششها و خونريزي آبشش، کاهش وزن و متورم بودن شکم، تحليل شكم و پريدگي رنگ و انحنا در قسمت قدامي ستون مهرهها، کدورت چشم، بيرون زدگي چشمها و لکههاي پوستي و... همه ميتواند دليل بر وجود بيماري در ماهي بوده و شما را وادارکند که با دکتر دامپزشک براي نجات جان اين حيوان کوچک ودوست داشتني مشورت کنيد.
بيماريهاي محيطي
ماهيان قرمز عمدتا به علت نگهدارى در ظروف نامناسب، غذادهى اشتباه و عدم توجه به فاکتورهاي آب شامل حرارت آب، ميزان اکسيژن محلول در آب، اسيديته آب، آمونياک- که بهطور طبيعي سميترين ترکيب موجود در آب است و از متابوليسم بدن ماهي ناشي ميشود- نيتريتها -که بعد از آمونياک سميترين ترکيب آب است- و نيتراتها و نگهدارى ماهي در حجم کم آب در داخل تنگها تلف مىشوند.
ماهىهاى قرمز در درجه حرارت بالاى 25 درجه سانتيگراد آسيبپذيرهستند حتى تغييرات ناگهانى دما نيز باعث مرگ ماهى مىشود. سطح آب اهميت بيشترى نسبت به حجم آب دارد زيرا سبب ميشود تا اکسيژن مورد نياز ماهى بيشتر در آب حل شود، استفاده از ظروف دهان گشاد ميتواند براي طولاني کردن عمر آنها مؤثر باشد.
براي شناخت بيشتر شما با بيماريهاي ماهي که شايد عامل بهوجود آورنده آن خودمان باشيم، شايعترين بيماريهاي مربوط به محيط زندگي ماهيهاي قرمز را مرور ميكنيم:
1 - خفگي:
عامل: كمبود اكسيژن (زير 6 ميليگرم در ليتر)
علائم: ماهي به سطح آب آمده و تنفس سريع دارد.
درمان و رفع مشکل: افزايش ميزان هوادهي، كاهش تراكم ماهي، كاهش درجه حرارت و در آكواريومها رعايت فاصله مناسب از منابع حرارتي
2 - بيماري تغذيه اي:
عامل: نبود غذا و يا جيره غذايي نامتعادل
علائم: فرورفتگي شكم و بياشتهايي و ساييدگي بالهها و رشد ضعيف و سستي همراه با بيحالي
درمان و رفع مشکل: استفاده از جيره متعادل و كافي و استفاده از غذاي زنده در تغذيه و افزودن مولتي ويتامين و مواد كمكي به جيره غذايي
3 - اسيدي شدن آب:
عامل: تغيير اسيديته (ph) به زير 5/6
علائم: شناي غير طبيعي، بهطوري كه ماهي در مسيري كوتاه شنا كرده و سپس متوقف ميشود. ماهي به سطح آب آمده و هوا را ميبلعد و موكوس زياد در آبشش ترشح ميشود. پديد آمدن نقاط سفيد و خاكستري در سر، سستي و بيحالي و تنفس سريع و خونريزيهاي نقطهاي زير جلدي
درمان و رفع مشکل: كنترل ميزان ph و بالا بردن آن از طريق افزودن محلول آهك به آب.
4 - قليايي شدن آب:
عامل: بالارفتن (ph )بيش از 4/8
علائم: خوردگي بالهها، تغيير رنگ قهوهاي در آبششها، نداشتن تعادل، بروز نقاط سفيد خاكستري در اطراف سر، موكوس زياد پوستي و نيز خونريزي نقطهاي زير جلدي
درمان و رفع مشکل: تعويض آب و کنترل ph
5 - ضربه:
عامل: حملونقل، دستكاري ماهي، برخورد ماهي با اشيا، استرس حمل ونقل و...
علائم: ريزش فلسها و ماندن در كف آب، از بين رفتن شعاع بالهها، تيرگي كامل بالهها، تيرگي قرنيه، جراحت روي بدن، خونريزي چشمي، بياشتهايي و سستي و بيحالي
درمان و رفع مشکل: کاهش تراکم ماهي و افزايش حجم ظرف نگهداري با افزايش آب
6 - مسموميت آمونياكي:
عامل: تغذيه بيش از حد، وجود ماندههاي غذايي تجمع يافته در كف ظرف
علائم: شناي غير طبيعي، باز بودن دهان و سرپوش آبششي در ماهي، تنفس در سطح آب، پرش ماهي، خوردگي باله، ترشح موكوس زياد پوستي و سستي و بيحالي
درمان و رفع مشکل: كاهش ميزان ph و تعويض آب و استفاده از زئوليت در سيستم مداربسته و آكواريومها
7 - مسموميت با دي اكسيد كربن:
عامل: اكسيژن كمتر از 6 و دي اكسيد كربن بيشتر از 60 ميلي گرم در ليتر
علائم: به پهلو افتادن ماهي، كندي تنفس، سستي، بيحالي و بياشتهايي
درمان و رفع مشکل: استفاده از مواد بافري
8 - مسموميت با كلر:
عامل: افزايش ميزان كلر بيشتر از 5/ 0 ميليگرم در ليتر
علائم: كمرنگي ماهي، نداشتن تعادل، رنگپريدگي آبششها، گود افتادگي چشمها، تنفس آهسته که درسطح آب صورت ميگيرد.
درمان و رفع مشکل: تعديل كردن آب با استفاده از مواد خنثيكننده كلر(تيوسولفات سديم)
بيماريهاي عفوني
غير از بيماريهاي يادشده، گروهي ديگري از بيماريها از عوامل زنده ويروسي و باکتريايي و قارچي و انگلي ناشي ميشوند که البته مشورت با دامپزشک براي درمان اين بيماريها ضروري است. پوسيدگي دم و باله، آبله پوستي، استسقاي عفوني (تجمع مايعات در بدن يا آب آوردگي شكم)، بيماري چشمي، بيماري چرخش، ايجاد انحناي دمي و تغيير محوطه دهان و ايجاد لكههاي سياه در دم ماهي، شناي غيرطبيعي و كمرنگي پوست و ريزش فلس و بلند شدن پوست، برآمدگيهاي غير طبيعي در آبششها و خونريزي آبشش، كمي تحرك و تحليل شكم و پريدگي رنگ و انحنا در قسمت قدامي ستون مهرهها و بيرون زدگي چشمها همه از علائم بيماريهاي ميكروبي هستند.
ماهي قرمزدر حالت طبيعي ميتواند ۱۲ تا ۲۰ سال زندگي کند که متأسفانه بهدليل شرايط نگهداري بد در منازل عمر بسيار کوتاهي دارد. درصورتيکه جزو آن گروه از خانوادهها هستيد که صرفا ماهي را براي ايام نوروز خريداري ميکنيد و امکان فراهم کردن شرايط زيستي مناسب را براي اين حيوان نميتوانيد فراهم کنيد، بايد با رعايت حقوق حيوانات و براي حمايت از اين حيوانات زيبا با خود عهد کنيم که پس از ايام نوروز آنها را در روز سيزده نوروز همراه با روز طبيعت به آغوش طبيعت باز گردانيم.
توصيههاي آخر
نكات زير را هم به خاطر داشته باشيد:
از بيش از يك جفت ماهي دريک ظرف نگاهداري نکنيد، ظروف نگهداري ماهي هم بايد به صورت دورهاي شسته شود. براي اين منظور ميتوانيد از محلول نمك طعام 3درصد يا ترکيبات آمونيوم به مقدار 1/0 تا يك گرم در ليترآب به مدت 15 تا 10 دقيقه و يا ترکيبات يددار به مقدار 200 ميليگرم در ليتر آب به مدت 10 ثانيه استفاده كنيد.
بايد توجه داشت که مواد ضدعفونى کننده براى ماهىها خطرناک است، لذا بايد حتما ظروف در انتهاي کار به دقت شستوشو داده شده و زماني براي آبگيري مجدد و رهاسازي ماهي براي آن پيشبيني شود، هر ماهي قرمز براي ماندگاري طولاني حداقل به يك ليتر آب نياز دارد كه ترجيحا ميبايست روزانه تعويض شود، توجه داشته باشيد تغيير ناگهاني دماي آب تعويضي موجب ايجاد استرس براي ماهي ميشود، آب مناسب براي نگاهداري ماهي آب نرم است.
درصورتيکه از آب لوله کشي شهري استفاده ميکنيد چون داراي کلر است و ماهي قرمز در مقابل افزودنيهاي شيميايي همانند کلر بسيار حساس است، اين آبها بايد قبل از استفاده براي ظروف نگهداري ماهي کلرزدايى شود.
براي اين منظور بايد آب را قبل از استفاده حداقل به مدت 48 ساعت در ظروف دهان گشاد نگهداري تا ضمن برقراري تعادل گازها در آب کلر موجود در آب خارج گردد، از ريختن نمک يا انداختن حبه قند در آب خودداري کنيد، از انداختن سکه و ديگر فلزات در آب خودداري کنيد، ريشههاي بامبو، صدفهاي ريز و گوشماهي منابع خوبي به جهت تامين مواد معدني آب محسوب ميشوند، از ريختن سنگريزه به داخل ظرف ماهي خودداري کنيد زيرا علاوه براينکه ميتوانند سبب آلودگي محيط شوند، لبههاي ناصاف آن نيز ميتواند موجب آسيب رساندن به ماهي و ايجاد عفونتهاي ثانويه شود.
گونههای میگوی آب شیرین جنس Macrobrachium در سراسر مناطق گرمسیری و نیمه گرمسیری جهان پراکندهاند. این گونهها در اغلب آبهای شیرین داخلی شامل دریاچهها ، رودخانــهها، باتلاقها ، نهرهای آبیاری ، کانالها و استخرها یافت میشوند. اغلب گونهها در مراحل نخستین چرخه زندگیشان به آب لب شور نیاز دارند و بنا بر این در آبهایی یافت میشوند که مستقیم یا غیر مستقیم به دریا میپیوندند، هر چند بعضی از آنها چرخه زندگیشان را در دریاچههای داخلی آب شور یا آب شیرین کامل میکنند. بعضی از گونهها ، رودخانههایی با آب شفاف را ترجیح میدهند، در حالی که بعضی دیگر در آبهای بسیار گل آلود یافت میشوند.
● چرخه زندگی
برای رشد ، تمام میگوهای آب شیرین مانند سایر سخت پوستان بطور منظم اسکلت خارجی یا پوسته خود را میاندازند. این فرآیند به پوست اندازی موسوم است و با افزایش ناگهانی در اندازه و وزن همراه است. چهار شکل مشخص در چرخه زندگی میگوی آب شیرین وجود دارد: تخم ، لارو ، پست لارو ، و بالغ. این جانوران همه چیز خوارند و جیره غذایی آنها در نهایت شامل حشرات آبزی و لاروهایشان ، جلبکها ، دانه گیاهان ، حبوبات ، بذر و گیاهان ، میوهها ، نرمتنان ریز و سخت پوستان ، گوشت ماهی و پس ماندههای ماهی و سایر جانوران است. به علاوه ممکن است همجنس خوار باشند.
● عملیات پرورشی
▪ مدیریت استخر
گیاهان امتداد دیوارههای استخر ، فرسایش آنها را به حداقل میرسانند و زیر خط آب نیز غذا و زیستگاهی برای میگوها فراهم میکنند. به هر حال باید توجه داشت که رشد آنها نباید چنان زیاد شود که با برداشت کردن تداخل بوجود آید. از رشد گیاهان ریشهدار آبزی و جلبکهای کفزی نیز باید با اعمال مدیریتی جلوگیری کرد. استخرهای تازه باید آهک پاشی شوند. در عمل ، کاربرد استاندارد ۱۰۰۰Kg/ha سنگ آهک کشاورزی هر بار پس از تخلیه استخر پرورش میگوی آب شیرین توصیه میشود. پس از آهک دهی استخرها بیش از میگودار کردن آنها پر میشوند.
کود دهی در کشت میگوی آب شیرین به ندرت لازم میشود. در هر حال استخرهای ساخته شده در خاکهای شنی-رسی ممکن است نیاز به کوددهی داشته باشند. اجرا کننده باید در طی مدت پرورش ، مراقب خوب نگه داشتن استخرها باشد. برای جلوگیری از فرسایش دیوارهها ، کنترل گیاهان ریشهدار آبزی ، تعمیر و نگهداری تجهیزات خروجی و ورودی آب بویژه توریها بـاید مـراقـبت خـاصـی انجام گیرد. گیاهان Elodea و Hydrilla بستر خوبی برای میگوها میسازند.
● میگودار کردن
پست لاروها را میتوان بلافاصله پـس از پـر آب شـدن اسـتخرهـا در آنها ریخت . معمولا پست لاروهایی که تنها ۴ - ۱ هفته سن دارند (پس از دگردیسی) برای میگودار کردن استخرها بکار برده میشوند که تا زمان برداشت در آن باقی میمانند. به محض ورود پست لاروها به کناره استخر باید دقت شود که در پی شناور کردن کیسههای انتقال در استخر به مدت ۱۵ دقیقه قبل از خالی کردن آنها در آب به درجه حرارت استخر عادت داده شوند.
اختلاف PH استخر و کیسه انتقال نیز موجب مرگ و میر میشود. میزان میگودار کردن استخر به اندازه بازاری مطلوب و مدیریت استخر ، خصوصا روش برداشت ، بستگی دارد. در جاهایی که اندازه مطلوب برای فروش حدود ۷۰ گرم است و بسیاری از استخرها به علت ذخیره آب فصلی دچار محدودیت فصلی در حدود ۸ ماه هستند، پیشنهاد میشود میزان میگو ۵ پست لارو در متر مربع (۵۰۰۰/ha) باشد.
● تغذیه
▪ نوع تغذیه
کشت تجارتی موفق میگوی آب شیرین به غذای مکمل نیاز دارد. نوع این غذا بسیار متنوع است و مواد زیر را دربر دارد: مواد خام جانوری یا گیاهی ، مخلوطهای غذایی تهیه شده در کنار استخر و غذاهای ترکیبی. در بعضی جاها نیز از برنـج و محـصولات فـرعـی بـرنـج به صـورت مـخلوط با غذاهای دیگر استفاده میشود.
▪ مقدار تغذیه
تـوصـیه کلی برای مقدار تغذیه روزانه وجود ندارد زیرا این مقدار بستگی به اندازه و تعداد میگوها در استخر ، کیفیت آب و خاصیت غذا دارد. بهترین رهنمود برای مجریان استخر ، تغذیه تا حد تقاضا است. غذا بطور معمول در اطراف محیط استخر در محلهای کم عمق که منطقه خوبی برای تغذیه است پخش میشود. در بعضی از مواقع غذا به منطقه تغذیه در چند متری کناره محدود میگردد.
در هر دو مورد مجری استخر میتواند ببیند چه مقدار غذا مصرف شده است. اگر هیچ غذایی در روز بعد باقی نماند، مقدار غذا باید افزایش یابد. اگر مقدار زیادی غذا بماند، مقدار آن را باید کاهش داد و یا حتی به مدت یک روز قطع کرد. مقدار اولیه غذای پیشنهادی با استفاده از جیره خشک ، همچون غذای ترکیبی جوجه در یک استخر دارای ۵ عدد در متر مربع باید در حدود ۶/۲۵ Kg/ha در روز باشد.
● برداشت
زمان برداشت بستگی به میزان رشد و اندازه بازاری مطلوب و تا حدی تکنیک مدیریت استخر دارد. اصولا در مدیریت استخر میگوی آب شیرین دو روش بسیار رایج وجود دارد. نخست ، تکنیک پرورش دستهای که امکان میدهد جانوران تا اندازه بازاری متوسط یا تا هنگام تخلیه استخر به دلایل دیگر (مثلا کمبود آب ، پایین بودن درجه حرارت) رشد کنند، و سپس تمام محصول برداشت میشود.
تکنیک دیگر ، پرورش مداوم است به این ترتیب که معمولا یکبار در سال با تراکمی بسیار بیشتر از پرورش دستهای به میگودار کردن استخر میپردازند و معمولا پس از ۷ - ۵ ماه بسته به میزان رشد (درجه حرارت) و اندازه قابل فروش محلی ، جانوران با اندازه بازاری بوسیله پره در فواصل زمانی منظم دستچین میشوند. استخرها را معمولا به طور کامل هر ماه یکبار و یا نصف استخر را ماهی دو بار برای جلوگیری از گل آلودگی تمام استخر پره کشی میکنند.
● عملیات پس از برداشت
اغلب میگوهای آب شیرین ، در نزدیکی محل پرورش در یخ یا زنده فروخته میشوند. میگوها را نیز میتوان در تانکهای حمل هوادار به مشتریان عرضه کرد. میگوهای آب شیرین خصوصا در معرض صدمات آنزیمی پس از برداشت و مرگ هستند و بعضی پرورش دهندگان میگوها را در آب یخ فرو میکنند و آنها را در آب ۶۵ درجه سانتیگراد به مدت ۲۰ - ۱۵ ثانیه نگه میدارند تا سفید شوند و سپس آنها را در یخ به فروشگاه حمل میکنند.
● بیماریها
بیماریها معمولا عامل ثانوی هستند و از نقص بهداشت تانک ، تعویض غیر کافی آب ، کمیت یا کیفیت غذا ، و اکسیژن محلول در شرایط بد ناشی میشوند. تک سلولیها شایعترین عامل بیماریهای لارو میباشند. عفونتهای قارچی لاروها در مواردی مشاهده شده است اما غالبا در پی بهداشتیتر کردن غذا و کاهش تراکم لاروها رفع میگردد. فورمالین ۲۰۰ - ۲۵۰ p.p.m روزانه به مدت ۳۰ دقیقه ، عامل موثری برای درمان بیماریهای ناشی از تک سلولیها و قارچهاست.
بیماری صدفی یا لکههای سیاه که بدیهیترین بیماریهای پست لارو و میگوهای در اندازه بازاری هستند از تهاجم باکتریهای تجزیه کننده کیتین ناشی میشوند و در بعضی از مواقع با قارچها آلوده میگردند. تاری یا سفیدی بافتهای عضلانی که غالبا به طرف دم صورت میگیرد، احتمال دارد که واکنشی در برابر استرس باشد.
● صیادان
صیادی را اصولا سایر گونههای آبزی ، پرندگان ، مارها و انسان انجام میدهند. استفاده از تورهای با ارتفاع ۶۰ سانتیمتر با چشمههای ریز در اطراف استخرها برای جلوگیری از ورود صیادان مشکلآفرین به استخرها مفید است. مشکلات ناشی از هیدروزوآ بویژه به هنگام استفاده از منابع آب سطحی نمایان میشود. استفاده از مواد شیمیایی نیز برای مبارزه با هیدروزوآ بکار میرود. عمدهترین صیادان مشکل آفرین مارها و گربه ماهی رودخانهای هستند. خرچنگهای گرد نیز مشکلاتی را بوجود میآورند، بویژه از آنرو که سوراخهایی در دیواره استخرها ایجاد میکنند. البته میتوان آنها را با قرار دادن تلههایی در دیواره استخرها از بین برد.
شبکه رشد
بدترین شرایط زندگی من و تو آروزی یه نفره ....
در گذشته ماهیگیران برای نگهداری ماهیان صید شده در فصول مختلف سال، از روشهای گوناگونی استفاده می كردند تا بتوانند حتی الامكان زمان نگهداری را افزایش دهند. از روشهای كه در زمانهای اخیر برای نگهداری ماهی استفاده می شد شامل:
۱- خشك كردن Dried
۲- نمك سود كردن Salty
۳- دودی كردن Smoked
۴- استفاده از یخ و پودر یخ و برف
كه مزایای این روشهای ارزان بودن آنها، عدم نیاز به تجهیزات پیشرفته، امكان فرآوری آنها در هر محلی می باشد. ولی معایب آن به ترتیب، در روش خشك كردن پایین آمدن كیفیت ماهی و در روش دودی كردن و نمك سود كردن مورد علاقه نبودن طعم برای بسیاری افراد می باشد و در روش استفاده از یخ و پودر كوتاه بودن زمان نگهداری كه با افزایش زمان كیفیت ماهی كاهش می یابد.امروزه افزایش تقاضا برای كیفیت بالای مواد خام انواع محصولات دریایی، ماهیگیران را در بررسی بهبود ذخایر صید شده تحت فشار قرار می دهد. كیفیت ماهی و محصولات آن، مهمترین موضوع در صنعت ماهیگیری است، بویژه در كشورهای در حال توسعه. تاریخ مصرف ماهی عمدتاً بوسیله رشد میكروارگانیسمها تخمین زده می شود. برای جلوگیری یا به تأخیر انداختن رشد چنین میكروارگانیسمهایی، خنك كردن مهمترین عامل است. بنابراین داشتن یك سیستم خنك كننده خوب برای نگهداری و ذخیره ماهی و پایداری كیفیت بالای ماهی مهم می باشد كه با پیشرفت تكنولوژی از روشهای مكانیزه ای برای نگهداری ماهی استفاده می شود. كه این روشها عبارتند از:
۱- تونل انجماد Cooling Tunnel
۲- پلیت فریزر Plate Fizzer
۳- IQF-Individually Quick Frozen
۴- RSW -Refrigerated Sea Water
كه در روشهای تونل انجماد و پلیت فریزر ماهی بعد از صید بین ۴۰- تا ۴۵- درجه سانتی گراد سرد شده، سپس در انبار در ۲۱- درجه سانتی گراد نگهداری می شود. در روش IQF ماهی در ظرف مدت چند دقیقه تا زیر ۹۰- درجه سانتی گراد سرد می شود، از مزایای این روش این است كه در مدت كوتاهی ماهی فریز شده و از تشكیل بلور آب درون سلولی جلوگیری می شود. در روش RSW ماهی در مخازن آب سرد كه ۸۰% ماهی و ۲۰% آب است نگهداری می شود. در مجتمع فرآوری ماهی قشم به دلیل اینكه لازم است ماهی میكتوفیده صید شده در شرایط تازه ای نگهداری شود تا برای تولید پودر ماهی مناسب باشد زیرا اصلی ترین فاكتور در تعیین كیفیت پودر ماهی پروتئین می شود كه تازگی ماهی موجب افزایش میزان درصد پروتئین می باشد بنابراین از این روش برای نگهداری ماهی در كشتی استفاده شده. درجات ویژهای از پودر ماهی، مواد اولیه تازهای را كه سریعاً تحت تأثیر سرما قرار گرفته اند را می طلبد. سرد كردن سریع و ذخیره ماهی روی كشتی، كیفیت پودر ماهی را تضمین می كند. در صورت سرد كردن نامناسب، ماهی روی قایقها اتلاف خواهد شد. سرعت سرد كردن و نگهداری ماهی در دمای پائین روی قایقهای ماهیگیری یكی از فاكتورهای كلیدی است تا از كیفیت و سلامت محصولات و فرآورده های ماهی مطمئن شویم.اغلب ماهی روی عرشه كشتی برای زمان طولانی قبل از ذخیره سازی در یخ و مخزن باقی می ماند. اگر ماهی صید شده در طول روز در مقابل خورشید و جریان باد قرار گیرد دما كاملاً افزایش می یابد. وقتی ماهی در یخ و خنك نگهداری شود از تخریب آن جلوگیری می شود. خنك سازی فعالیت میكروارگانیسمهای فاسد كننده و آنزیمهایی را كه تغییرات عمیق و ضایعات ماهی را ایجاد می كنند افت می دهد. خنك كردن توده ماهی فرایندی است كه بوسیله كاهش دما تا نزدیكی نقطه یخ زدگی ماهی نه زیر آن و توسط گرفتن گرما انجام می گیرد. نقطه انجماد برای گونه های مختلف بین ۶/۰- و ۲- درجه سانتیگراد تغییر می كند و بستگی به غلظت سیال دارد كه معمولاً ۱- درجه سانتیگراد در نظر گرفته می شود.در سیستم RSW واحد سرد كننده مكانیكی دمای آب را از دمای معمول آب دریا به زیر صفر كاهش دهد و معمولاً از آب شوری كه میزان شوری آن نزدیك به آب دریاست استفاده می شود.در این سیستم ابتدا گاز وارد سیستم شده، بعد از تصفیه و انبساط وارد بخش خنك كننده می گردد و توسط دستگاه سرد كننده سرد می شود. سپس گاز سرد شده به داخل آب دریا می باشد پمپ شده و بعد از توزیع و سرد كردن آب دریا به هواكش خروجی برمی گردد. بدین ترتیب آب دائماً خنك شده و در یك دما ثابت می ماند.سیستمهای RSW به عنوان حدواسطی برای سرد كردن، ذخیره سازی و انتقال ماهی هستند.مزیت اصلی استفاده از سیستم RSW، داشتن سرعت بیشتر در سرد كردن، كاهش فشار روی ماهی، پائین آوردن دمای نگهداری و مناسب برای مقادیر زیادماهی است. سیستمهای RSW باعث كاهش عملیات دستی و اخذ دمای ثابت در گونه های دریایی در اثر كاهش اكسیدكنندگی می شود كه فساد در بافت را كاهش می دهد. همچنین معایبی مانند جذب آب بوسیله ماهیهای خیلی ظریف و افزایش مقدار نمك را دارا می باشد. نفوذ نمك به داخل ماهیچه های ماهی استفاده از سیستمهای RSW را در بعضی ماهیگیری ها دچار مشكل می كند. مقدار نمكی كه در ماهی نفوذ می كند عمدتاً بستگی به اندازه و نوع ماهی دارد. مقدار نمك جذب شده بوسیله ماهی از ۱% وزن ماهی تجاوز نمی كند.وقتی كه بین صید و فرآوری فاصله زمانی باشد سیستمهای RSW در یخدانها و قایقهای ماهیگیری استفاده می شود. ماهی كه به صورت توده ای ذخیره شده و در فاصله بین صید و بهره برداری سرد نشده باشد به سرعت فاسد می شود، بویژه در مناطق گرمسیری.
سیستمهای RSW از بهترین روشهای نگهداری بوده و دارای فواید زیر می باشند:
- در شرایطی كه مسئله جذب نمك مورد توجه نباشد، نگهداری ماهی بمدت طولانی در این روش امكان پذیر خواهد بود.
- سرد نگهداشتن ماهی های صنعتی امكان نگهداری بمدت زیاد و كاهش خسارت از امتیازات این روش می باشد.
- در شرایطی كه كشتی های ماهیگیری بایستی مقادیر زیادی ماهی را حمل و جابه جا كنند روش سرد كردن بسیار مفید خواهد بود
- در این روش بدون جابه جائی بی مورد تا زمان بهره برداری سرد نگه داشتن ماهی روش خوبی خواهد بود. سارا فرامرزی- کارشناس ارشدو مدیر آزمایشگاه مجتمع فرآوری ماهی قشم
پایگاه اطلاع رسانی شیلات ایران
بدترین شرایط زندگی من و تو آروزی یه نفره ....
1- ماهی جدید شما بدون هیچ گونه نشانه ی بیماری مرده است:"علایم تانک جدید" :
افزودن ماهی به تانک گرم جدید می تواند ماهی را شکه کند و در بعضی مواقع مهلک باشد
2-از دست دادن اشتها:یک مشکل محیطی، ماهی که به تازگی اضافه شده است خوردن اغلب غذا ها به جز غذاهای زنده را رد می کند:
شاید به خاطر شرایط بد آب و وجود اوره ی زیاد باشد.مقداری از آب آکواریوم را تعویض نمایید.همچنین ممکن است به خاطر استرس بوده باشد.با ماهی های خود مهربان ترباشید
3-.کرک های پنبه ای شکل بر روی: بدن قارچ ها, (قارچ دهان):
در صورت مشاهده ی این بیماری می توانید از دارو های قارچ کش چون "مالاشیت گرین" و حمام نمک استفاده کنید.(1 قاشق چایخوری برای هر 4 لیتر آب)
لکه های سفید کوچک بر روی بدن سر و باله ها:سفیدک (ایک):
بیماری ای بسبار مطرح (خصوصا در آکواریوم های جدید) روش های مختلفی برای جلوگیری از انتشار آن وجود دارد که بهترین آن استفاده از نمک است(1 قاشق چایخوری به ازای هر 4 لیتر آب)
4-فرسایش در غشای نرمعشای باله ها):دم خوره، فاسد شدن باله ها:
قبل از بروز عفونت ثانوی درمان را شروع کنید.عفونت ثانوی بعد از چند روز قسمت اعظم باله ها را از بین می برد.برای درمان می توانید از آنتی بیوتیک ها به همراه حمام نمک استفاده کنید.
5- ظاهر شدن پرده ای نسبتا سفید بر روی چشم ماهی:کیفیت بد آب ، وجود کلرین در آب
کیفیت بد آب:
تعویض منظم آب از جمله احتیاجات ماهی ها هستند.
وجود کلر:
از داروی ضد کلر قبل از قرار دادن ماهی در تانک استفاده کنید.و یا مدت 24 ساعت بعد از پر کردن تانک ماهی ها را بدان منتقل کنید
6- ماهی ها در کف آکواریوم نفس نفس می زنند.در اطراف آبشش ها رگه های قرمزی به چشم می خورد.:به احتمال زیاد به خاطر کمبود اکسیژن و یا نوعی بیماری آبششی:
اگر ماهیان زیادی دارید پمپ هوا کارساز خواهد بود.به اندازه ی کافی اکسیژن در اختیار ماهی ها قرار دهید.در مورد بیماری آبششی اطلاعاتی در دسترس نمی باشد.
7-کرم هایی از آبشش ماهی آویزان شده اند و ماهی دائم نفس نفس می زند.:کرم آبشش Dactylogyrus:
یکی دیگر از انگل ها می باشد
.از دارو های ضد انگل طبق دستور استفاده کنید.
8- قرمز شدن پوست،یا پدیدار شدن نقاط قرمز بر روی باله ها:ویروس،زخم،عفونت باکتریالی:
ویروس ها تنها توسط میکروسکوپ قابل مشاهده هستند و بیناری ای علاج ناپذیر اس و لی می توانید در مراحل اولیه از آنتی باکتری ها و یا حمام نمک طولانی مدت استفاده کنید.( گرم برای هر لیتر برای مدت چند روز)
9- باله ها سیخ ایستاده اند و ماهی پف کرده است:استسقا(آب آوردن شکم):
به نظر می رسد که مربوط به عفونت های باکتریایی باشد.ولی هیچ درمانی در مورد آن وجود ندارد.
10- کرم های کوچکی چون انگل ها ار ماهی ها آویزان هستند و ماهی مدام خود را به سنک های داخل آکواریوم می مالد.:کرمهای لنگری(Lernea):
ممکن است تعداد زیادی از انگل ها(ی سخت پوست) در اطراف ماهی ها و در تانک شما موجود باشد.می توانید از داروی ضد انگل و یا نمک استفاده کنید.
11-رنگ قسمتی از پوست بدن ماهی کدر تر شده است.:تولید بیش از حد بلغم:
این بیماری توسط فقدان برخی مواد معدنی ظاهر می گردد
.سعی کنید از ریز مغذی ها و ویتامین های گروهB استفاده کنید.
__________________________________________________ _________
مسلما آکواریوم داران می خواهند ماهی های خود را حفظ کنند و به همین منظور اقدام به خرید برخی دارو ها می کنند و در بعضی مواقع این دارو ها موثر واقع می شود.ولی یک هشدار قبل از مصرف این دارو ها باید مورد توجه قرار گیرد:بعضی از دارو ها می توانند در مدت طولانی زیان آور باشند. درمان توسط "مالاشیت گرین" و "متیلن بلو" می تواند موثر باشد ولی متاسفانه همین داروها برخی از باکتری های مفید را نیز از بین می برند. برخی از دارو ها در طول مدت درمان موجب می شوند کربن و زئولیت از بین بروند. و این امر عامل موثری است که با از دست دادن این باکتری ها(مواد) نیم چرخه ی کربن/ زئولیت ناقص بماند.
حمام نمک
یکی از راه های موثر در درمان بیماری ماهی ها حمام نمک است که کزیت آن از بین نبردن باکتری های کفید می باشد. حمام نمک یکی از بهترین دارو های ضد عفونی کننده و ضد قارچ است.اگر می خواهید برای درمان از غلظت زیاد نمک استفاده کنید بهتر است به تدریج مقدار نمک مورد نظر را اضافه کنید تا به ماهی ها هم فشار وارد نشود و دچار اختلال نگردند.در بعضی از مواقع استفاده از حمام نمک برای مدت کوتاه می تواند بسیار مفید و موثر باشد.برای این منظور از مفدار بیشتری نمک استفاده می کنیم.(10 گرم بر لیتر برای مدت 30 دقیقه)
بدترین شرایط زندگی من و تو آروزی یه نفره ....
این صدف از:
شاخه نرم تنان MOLLUSCA - رده دوکفه ایها BIVALVIA - راسته VENERIDA - تیره غلافی شکل SOLENIDAE
صدفها یا رده دوکفه ایها فاقد سر و دندانهای رادولا هستند و تغذیه آنها از جانوران کوچک میکرسکوپی است که در آب دریا موجود است . در این موجودات برانشیها علاوه بر وظیفه تنفسی ، وظیفه نگهداری از لارو را نیز برعهده دارند که آب را هم تصفیه می کنند و پس از جداکردن مواد غذائی ، آنها را به طرف دهان جانور می فرستد .
در قسمت انتهائی پشتی ، دو تکه از غشاء تبدیل به دو لوله می شود که از طریق آنها آب دریا وارد و خارج می گردد.
دو کفه پوسته با کمک دو ماهیچه باز و بسته می شود که در قسمت لولا به هم وصل هستند.
دو کفه ای های غلافی شکل با چرخاندن پای قوی به آسانی خود را در ماسه مدفون می سازند . به علاوه این جانوران می توانند تند و آسان حرکت کنند .
یک گونه از این غلافی شکل ها در سواحل اقیانوس آرام وجود دارد که خوراکی هستند و برای صید ماهی هم از آنها استفاده می شود.
شیوه برداشت
در زمینه صید این آبزی ، اکثر ساحل نشینان مهارت خاصی دارند و با نیزه های باریکی که از ترکه چتر ، رینگ دوچرخه و یا میله های مخصوصی که سر آن قلاب شکل است به کار صید مبادرت می ورزند به این صورت که با فروبردن همان قلاب به درون حفره هایی که آبزی در گل و لای ساحل ایجاد کرده و خود صیادان براساس تجربه به خوبی می دانند که صدف درون آن هست یا خیر کُچَک را در زمان جزر به راحتی از لانه بیرون می کشند و صید می نمایند.
ابزار صید ملوک
موارد استفاده :
1-مصارف غذائی بومیان منطقه.
2-خشک نمودن و فروش آن به کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس.
3-مصرف خشک شده آن برای دام .
4-جهت استفاده برای طعمه قلاب.
5-فروش آن به صورت تازه برای مراکز تکثیر و پرورش
مطلب قابل توجه برای تکثیر و پرورش دهندگان میگو
در حال حاضر میگوهای مولد با گوشت نرم تن ملوک و خرچنگ تغذیه میشوند ، بدلیل وجود بعضی از اسیدهای چرب درملوک موجب تسریع رسیدگی جنسی در میگوهای مولد میگردد.
که میزان غذادهی با غذای تر ملوک3 وعده درشبانه روز می باشد که %25 میزان غذای روزانه 12ظهر ، %60 در ساعت 6 بعداز ظهر و %15 ساعت 11 شب به آنها داده می شود.
و تقریبا برای هر میگو مولد حدود 1 تا 5/1 کیلوگرم از این صدف دوکفه ای مصرف میشود.
بدترین شرایط زندگی من و تو آروزی یه نفره ....
در حال حاضر 1 کاربر در حال دیدن این مبحث می باشند، (0کاربر عضو و 1 کاربر مهمان)