عنوان شغل :
گفتار درمانی

مقدمه


اختلال درزبان باعث اختلال در رفتار نیز می‌گردد که از جمله می‌توان به از دست دادن توجه،تمرکز حافظه، کاهش قوه ابتکار و قضاوت کلی و از دست دادن توانایی تصمیم‌گیری اشارهنمود.این رشته از شاخه‌های علوم توانبخشی است که به مطالعه و درمان تمامی جنبه‌هاینقائص و اختلالات گفتاری و زبانی اعم از عضوی و غیر عضوی می‌پردازد، کارشناسان اینرشته می‌توانند پس از مطالعه و تحلیل و تشخیص عللی که باعث لکنت زبان و یا اختلالاتزبانی و گفتاری شده است،
به وسیله این علم اختلالات را مرتفع و امکان تواناییبیشتر در برقراری ارتباط با دیگران را از طریق زبان فراهم می‌آورند عواملی نظیرسکته‌های مغزی، ناهنجاری‌های ساختمانی اندام گویائی، عقب ماندگی ذهنی، فلج مغزیگفتار را دچار آسیب می‌کنند. طول دوره 4 سال است.
توانمندی در گفتار و داشتنصبر و حوصله از عواملی موفقیت در این رشته است.



تعریف گفتار درمانی :
علمی است که به ارزیابی، تشخیص و درمان انواع اختلالات گفتاری می پردازد. اختلالات گفتاری شایع شامل لکنت، اختلالات تولید(اختلال در تلفظ صداها)، اختلالاتصوتی، تأخیر در رشد گفتار و زبان، اختلالات گفتاری ناشی از فلج مغزی ، کمشنوایی،سکته های مغزی و . می باشد.


آشنایی با رشته گفتار درمانی
گفتار درماني
كارشناسان رشته گفتار درماني به ياري افرادی مي‌آيند کهمي‌خواهند حرف بزند. مي‌خواهند وقتي شاد یا غمگين هستند احساست خود را به آرامي وبدون دغدغه با ديگران در ميان بگذارن د، اما نمي‌توانند. در واقع هدف اين رشتهبررسي ، تشخيص ، ارزيابي و درمان اختلالات گفتار و زبان است.
گفتاردرماني يكي از رشته هاي علوم پزشكي در شاخه توان بخشي است كه به مطالعه يجنبه هاي مختلف گفتار و زبان و تشخيص و درمان اختلالات مربوط بدان مي پردازد. گفتاردرماني به عنوان تركيبي از دانش و هنر, از مجموعه گسترده اي از علوم انساني وتجربي بهره مي گيرد و كسب مهارت در آن مستلزم فراگيري مباحث پايه از جملهنوروآناتومي و فيزيولوژي مكانيسم گفتار, زبان شناسي و آواشناسي, روان شناسي وروانپزشكي و نيز مباحث تخصصي بيماري شناسي, ارزيابي و درمان اختلالات گفتار و زباناست.
آسيب شناس گفتار و زبان (گفتاردرمانگر) بايد در آغاز از ماهيت گفتار و زبان ورشد طبيعي آن آگاه گشته و سپس با انواع اختلالات مربوط به آن آشنا شود و نحوهارزيابي و درمان آنها را فرا بگيرد. در يك عبارت كوتاه مي توان گفت هرگاه يا شيوهصحبت كردن گوينده بيش از محتواي سخن او, توجه شنونده را به خود جلب كند و يا محتوايكلام دچار نابساماني شود وي مشكوك به نوعي اختلال گفتاري يا زباني است. آسيب هايگفتار و زبان متنوع بوده و از كودكي تا بزرگسالي مشاهده مي شود از ميان آنها ميتوان به لكنت, اختلالات تلفظي, اختلالات گفتار و زبان در كودكان داراي مشكل يادگيريزبان و كودكان كم شنوا, عقب مانده ذهني, اتيستيك, بيماران سكته مغزي و اختلالاتگفتاري ناشي از فقدان حنجره و آسيبهاي آن اشاره نمود.
هرگونه اشكال در نحوه گفتار و يا ناتواني در درك گفته هاي ديگران مي تواند موجباختلال در روابط اجتماعي شخص مبتلا گشته و مانعي در راه پيشرفت تحصيلي فرد و درجامعه و شكوفائي كامل توانائي ها و استعدادهاي بالقوه وي شود. اين مساله به نوبهخود مي تواند صدمات روحي و عاطفي و رفتارهايي نظيرگوشه گيري, پرخاشگري و و درنهايت تزلزل بهداشت رواني فرد و خانواده او را در پي خواهد داشت.
نقش آسيب شناس گفتار و زبان در مرحله اول, پيشگيري از بروز اينگونه اختلالات ازطريق آموزش هاي انفرادي و گروهي است و در مراحل بعدي, وظيفه او ارزيابي و تشخيصاختلال هاي گفتار و زبان و تلاش در درمان و اصلاح و جلوگيري از شدت آن ها مي باشد .
و يا به گفته آقاي خاموشي استاد گفتار درماني دانشگاه علوم پزشكي تهران هدفاين رشته تربيت آسيب‌شناسي گفتار و زبان و يا گفتار درمانگر است. متخصصي كه در وهلهاول آسيب‌هايي را كه توسط عوامل ژنتيكي و يا اكتسابي به گفتار و زبان وارد شدهتشخيص مي‌دهد و در وهله دوم به ارزيابي ميزان آسيب‌ديدگي و علت آن مي‌پردازد و سپسمرحله درمان را شروع مي‌كند.
وي در توضيح سخنان خويش مي‌گويد: يك آسيب‌شناسگفتار و زبان بايد در آغاز بررسي كند كه چه حوزه‌اي از زبان و گفتار فرد صدمه ديدهاست و سپس به درمان بپردازد. چون نوع و مدت درمان با توجه به حوزه آسيب‌ديده متفاوتمي‌باشد.
براي مثال امكان دارد به علت سكته مغزي، تصادف و يا اصابت تركش،اختلالي در حوزه زبان فرد ايجاد شود كه اين اختلال مي‌تواند به صورت بي‌ربط صحبتكردن و يا ناتواني در سخن گفتن بروز پيدا كند. يا اين كه امكان دارد مشكل در حوزهگفتار باشد يعني در توليد گفتار و يا رواني گفتار اختلالي به وجود بيايد. براي مثالكودكي كه صداي «ر» را «ل» تلفظ مي‌كند داراي اختلال در توليد گفتار است و همچنينفردي كه در طول يك دقيقه به جاي ۴ جمله (به طور متوسط) يك جمله را گفته و يا برعكس۱۰جمله را بيان مي‌كند، دچار اختلال در رواني گفتار مي‌بايد. و بالاخره امكان داردتارهاي صوتي به دلايل مختلف آسيب ببينند كه موجب خراب شدن كيفيت صوت مي‌شود.
كهدر تمام موارد فوق يك گفتار درمان سعي مي‌كند كه به شيوه‌هاي غيرپزشكي و بدوناستفاده از دارو آسيب ايجاد شده را درمان كند اما طول درمان و نحوه درمان متفاوتخواهد بود يعني آسيب‌هاي حوزه زبان چون به سيستم عصب مركزي در مغز برمي‌گردد،طولاني‌تر و دشوارتر بوده اما درمان اختلالات حوزه گفتار آسان‌تر و سريعترمي‌باشد.
يكي ديگر از اساتيد دانشگاه نيز در معرفي رشته گفتار درماني مي‌گويد: رشته گفتار درماني يكي از زيرمجموعه‌هاي علوم توانبخشي است و هدف آن ياري رساندن بهافرادي است كه دچار اختلالات گفتاري و زباني هستند كه اين كمك شامل موارد زيرمي‌شود.
الف ) كمك به افرادي كه اختلالات تلفظي دارند. به گونه‌اي كه بتوانند بدرستيتوليد صداهاي گفتاري را بياموزند.
ب ) كمك به بيماراني كه اختلال در صوت دارند ويا به علل مختلف حنجره آنها جراحي شده و فاقد صورت طبيعي هستند.
ج ) كمك بهبيماراني كه به دليل آسيب‌هاي مغزي زبان پريش‌ شده‌اند (اين دسته از بيماران قدرتسخن گفتن نداشته و يا بي‌ربط د) ياري كردن ناشنوايان براي برقراريارتباط كلامي .
هـ ) كمك به طيف گسترده‌اي از عقب‌ماندگان ذهني براي برقراريارتباط كلامي.
و ) توصيه و مشاوره به افراد جامه به منظور پيشگيري از اختلالاتفوق.


سطوح رشته

ردیف
نام دانشگاه
کاردانی
کارشناسی
ارشد
دکترا
1
علوم بهزیستی و توانبخشی تهران
*



2
علوم پزشکی و خدمات بهداشتی- درمانی اصفهان
*



3
علوم پزشکی و خدمات بهداشتی- درمانی ایران
*



4
علوم پزشکی و خدمات بهداشتی- درمانی تهران
*



5
علوم پزشکی و خدمات بهداشتی- درمانی سمنان
*










درسهای رشته

ردیف
نام درس
ردیف
نام درس
1
آناتومی و فیزیولوژی اعصاب در رابطه با گفتار
2
آناتومی و فیزیولوژی عمومی
3
آناتومی و فیزیولوژی مکانیسم گفتار
4
آوا شناسی
5
ارتدونسی در رابطه با گفتار درمانی
6
ارزیابی و تشخیص افتراقی در بیماری‌شناسیگفتار و زب
7
اصطلاحات پزشکی
8
اصول توانبخشی
9
اصول و فنون مشاوره
10
بازی درمانی
11
بافت‌شناسی و آسیب‌شناسی
12
بهداشت عمومی
13
بیماری‌شناسی اختلال در تشدید
14
بیماری‌شناسی اختلال در تولید گفتار
15
بیماری‌شناسی اختلال در تولید گفتار 2
16
بیماری‌شناسی اختلال در خواندن
17
بیماری‌شناسی اختلال در صوت 1 و 2
18
بیماری‌شناسی اختلال گفتار در فلج مغزی
19
بیماری‌شناسی تاخیر در رشد گفتار و زبان
20
بیماری‌شناسی زبان‌پریشی کودک و بزرگسال 1
21
بیماری‌شناسی زبان‌پریشی کودک و بزرگسال 2
22
بیماریهای اعصاب در ارتباط با گفتار 1
23
بیماریهای اعصاب در ارتباط با گفتار 2
24
پایان‌نامه
25
رشد روانی حرکتی
26
رشد طبیعی گفتار و زبان
27
روان شناسی یادگیری
28
روانپزشکی عمومی
29
روانپزشکی کودک ونوجوان
30
روانشناسی زبان
31
زبان تخصصی
32
زبان شناسی
33
ژنتیک پزشکی
34
سنجش شنوایی
35
عقب‌ماندگی ذهنی
36
فیزیک صوت
37
مبانی شنوایی‌شناسی
38
مبانی گفتار درمانی
39
مدیریت در گفتار درمانی
40
کارآموزی بالینی الف و ب
41
کارورزی الف و ب
42
کمک‌هایاولیه




مدارک مورد نیاز
۵- مدارک مورد نیاز برای تأسیس دفتر گفتار درمانی شامل موارد زیر می باشد ‘ کهباید به معاونت درمان و دارو دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی و درمانی مربوطهارائه گردد :
الف ) گواهی انجام یا معافیت خدمات قانونی
ب ) گواهی عدم سوء پیشینه کیفری ( در مورد شاغلین رسمی مراکز دولتی با ارائهتصویر حکم استخدامی نیازی به این گواهی نمی باشد ) .
پ ) یکی از مدارک تحصیلی کارشناس ، کارشناس ارشد ، PhD گفتار درمانی
شرایط و ضوابطفردی :
۴- جهـت بـالا بـردن سطـح کیفـی خدمات درمانی دردفاتر گفتار درمانی داشتن سابقـهکـاردرایـن رشتـه درمراکز درمانی، دولتی ، خیریه و خصوصی به شرح زیر ضروری می باشد :
برای ایجاد دفتر گفتار درمانی درشهرتهران و کرج ‘ داشتن حداقل ۵ سال سابقهاشتغال بـه کـار تمـام وقت در مراکز فوق
برای ایجاد دفتر کار در سایر شهرها و شهرستان ها داشتن حداقل ۳ سال سابقه اشتغالبه کار تمام وقـت در مراکـز مذکور
تبصره ۱ : مدت خدمت نظام وظیفه و طرح نیروی انسانی و یا سایر تعهدات قانونیدرصورت ارائه گواهی معتبر اشتغال به گفتار درمانی جزء سابقه کار محسوب می شود .
تبصره ۲ : مدت تحصیل کارشناسی ارشد گفتار درمانی حداکثر تا یک سال و PhD حداکثرتا دو سال براساس گواهی دانشگاه محل تحصیل جزء سابقه کار محسوب می شود .
تبصره ۳ : گواهی سابقه اشتغال به گفتار درمانی در مراکز خصوصی باید به تائیدمعاونت درمان و دارو دانشگاه / دانشکده مربوطه برسد .
ب ) سه قطعه عکس ۴*۳
د ) گواهی سابقه اشتغال به گفتار درمانی
ه ) اعلام کتبی آدرس دقیق دفتر کار و ساعات فعالیت و تلفن تماس جهت هماهنگی بهمنظور بازرسی از محل دفتر کار
م ) ارائه تصویر یا شماره کد ملی
ی ) اصل فیش های بانکی طبق مقررات مربوطه(مبلغ وشماره حساب



آينده شغلي ، بازار كار ، درآمد:
در مقابل هر ۲ يا ۳ هزار نفر جمعيت يك گفتار درمانگر مورد نياز است. آمار فوق كهمورد قبول جامعه پزشكي و بهداشتي جهان است، نشانگر نياز جامعه به فارغ‌التحصيلانگفتار درماني است چرا كه تخصص گفتار درماني بر دو محور اصلي درمان و پيشگيري استوارشده است.
آقاي خاموشي مدير گروه گفتاردرماني دانشگاه تهران در اين‌باره مي‌گويد: با اين كه رشته گفتار درماني در گروه پزشكي است اما كار آن بيشتر پيشگيري مي‌باشد. براي مثال در حوزه بهداشت مدارس علاوه بر پيام‌هاي بهداشتي مبني بر اين كه «ازدستفروشان خوراكي نخريد» و يا «از خوردن لواشك و بستني غيربهداشتي خودداري كنيد» بايد پيام‌هايي در زمينه بهداشت گفتار و زبان نيز داده شود. يعني بايد بهدانش‌آموزان گفت كه «هنگام بازي فوتبال در حياط مدرسه جيغ نزنيد» يا «وقتي زنگتفريح زده شد، فرياد نزنيد» كه البته براي قانع‌كردن دانش‌آموزان و نشان دادن اهميتپيام‌هاي فوق لازم است كه مدلي از حنجره را به سر كلاسها برده تا دانش‌آموزان بهوضوح ببينند كه اگر جيغ بزنند، حنجره آنها چه آسيبي مي‌بيند.
همچنين يك گفتاردرمانگر مي‌تواند به قاريان قرآن ، مداحان، خواننده‌ها ،‌گويندگان صدا و سيما ،دوبلورها و در كل افرادي كه از صوت خود به صورت حرفه‌اي استفاده مي‌كنند، آموزشبدهند كه چگونه سخن بگويند و يا از صوت خود استفاده كنند تا مشكلي برايشان به وجودنيايد.
آنچه گفته شد بخشي از فرصت‌هاي شغلي يك گفتار درمانگر است كه بايد در جامعه وجودداشته باشد اما آيا در ايران نيز اين فرصت‌هاي شغلي موجود است؟
آقاي خاموشي دراين زمينه مي‌گويد: متاسفانه اين رشته در كشور ما جا نيفتاده است و در نتيجه فعاليتفارغ‌التحصيلان اين رشته محدود مي‌باشد.
براي مثال با اين كه به اعتقاد ما هرمدرسه‌اي به يك گفتار درمانگر نياز دارد، فارغ‌التحصيلان اين رشته زماني كه درآموزش و پرورش استخدام مي‌شوند، پستي براي آنها در نظر گرفته نشده است يعني در حكماستخدامي به عنوان دبير تلقي مي‌شوند نه به عنوان يك گفتار درمانگر.
و يامتاسفانه قانون نظام پزشكي به اين صورت است كه گفتار درمانگر نمي‌تواند به تنهاييمطب بزند بلكه بايدزير نظر متخصص مغز و اعصاب و يا گوش و حلق و بيني فعاليت بكند. در صورتي كه يك گفتار درمانگر وابستگي خاصي به هيچ تخصصي ندارد البته ممكن استمتخصص مغز و اعصاب در بعضي موارد به گفتار درمانگر ياري برساند اما در بسياري ازموارد مانند لكنت زبان نمي‌تواند كمكي بكند.
وي در ادامه مي‌گويد: با اين وجودنبايد علاقه‌مندان به اين رشته نااميد شوند چون اين رشته براي جواناني كنجكاو كه بهدنبال كشف ناشناخته‌ها مي‌باشند و مي‌خواهند در زمينه تحصيلي‌شان حرف اول را بزنند،رشته بكري است و زمينه‌هاي ناشناخته زياد دارد. كه از آن جمله مي‌توان به درمانسريع لكنت زبان اشاره كرد. چون با اين كه در اين زمينه روشهايي وجود دارد اماروشهاي فوق به تدريج جواب مي‌دهد و من به جرات مي‌گويم كه اگر كسي درمان سريعي برايلكنت زبان پيشنهاد كند، بسيار ثروتمند خواهد شد. براي اين كه لكنتي‌ها هم افراديباهوش طبيعي هستند و مي‌توانند مشاغل مختلف را به عهده بگيرند ولي اين اختلال درصحبت كردن آنها را دچار مشكل كرده است. بنابراين بسياري از آنها حاضرند هزينه زياديبپردازند اما سريع مشكل آنها رفع شود.
راحله جعفري توسي نيز معتقد است با اين كهمشكل شغلي در جامعه ما براي همه رشته‌ها از جمله رشته گفتار درماني وجود دارد امااز آنجايي كه فارغ‌التحصيلان رشته‌هاي توانبخشي و از جمله گفتاردرماني محدود هستندو از طرفي جامعه به آنها نياز بسياري دارد، رشته‌هاي علوم توانبخشي كمتر از سايررشته‌ها با مشكل شغلي روبرو هستند. براي مثال يك گفتار درمانگر مي‌تواند دردرمانگاهها و مراكز بهداشت، مراكز ويژه توانبخشي و مراكز آموزش و پرورش استثناييفعاليت بكند چون قسمت عمده كار ما در ارتباط با ناشنواها و كم‌شنواها است يعني مابه يك ناشنوا و يا كم‌شنوا كمك مي‌كنيم كه گفتار افراد را درك كرده و بهتر از قبلمنظورش را از طريق كلام برساند. كه از همين‌جا ناشنوايان زبان اشاره را مي‌آموزنداما ما به آنها درك گفتار و بيان آن را مي‌آموزيم .
توانايي‌هاي جسمي، علمي،رواني و مورد نياز و قابل توصيه حروف را يك يك ادا كرده و يا كلمات را به آراميبيان مي‌كند و سپس به صداي بيمار و نحوه اداكردن حروف و يا كلمات او نگاه كرده وگوش فرا مي‌دهد و اشتباه‌هايش را به آرامي تذكر مي‌دهد تا او بتواند از سنگلاخدشواريهاي گفتار و زبان عبور كرده و به رواني سخن بگويد.
اين كار هميشگي يكگفتار درمانگر است. كاري كه بايد با صبر و بردباري به دفعات مختلف و به روش‌هايگوناگون انجام دهد.
راحله جعفري توسي فارغ‌التحصيل گفتار درماني با اشاره بههمين ويژگي مي‌گويد: صبور بودن مهمترين
ویزگیهای شخصیتی بعضي از بيماران ما به كندي پيشرفت مي‌كنند و به قول معروف پيشرفتشانميليمتري است. بنابراين لازم است كه گفتار درمانگر بردبار بوده و پابه‌پاي بيمارپيش رفته و او را درك كند.
همچنين متخصص اين رشته بايد انعطاف‌پذير باشد. براياين كه در اين كار تنوع مراجعه‌كنندگان بسيار زياد است يعني مراجعين ما مي‌تواننديك بچه ۲ ساله تا يك فرد ۹۰ ساله باشند كه بدون شك هر يك روحيات و ويژگي‌هاي خاصخود را دارند و يك گفتار درمانگر بايد با توجه به اين ويژگي‌هاي فردي نحوه درمان راانتخاب بكند.
آقاي خاموشي نيز در بيان ويژگي‌هاي لازم براي دانشجويان اين رشتهمي‌گويد: دانشجوي موفق اين رشته كسي است كه به زبان انگليسي و دانش كامپيوتر مسلطباشد چون كتابهاي اين رشته در ايران بسيار كم است و دانشجو بايد بتواند از منابعخارجي يا از شبكه‌هاي رايانه‌اي استفاده كند.
همين‌طور بهتر است با لهجه‌هاي مختلف آشنايي داشته باشد چون ممكن است ناشنواييبه او مراجعه كند كه در يك محيط ترك يا كرد زبان زندگي كرده است و اگر فرد لهجه اورا بلد باشد و يا حداقل با جايگاه‌هاي توليد صداي آن لهجه آشنا باشد، بهتر مي‌تواندبه او كمك كند.
آقاي شاهبداغي استاد گفتار درماني دانشگاه علوم پزشكي تهران نيزمعتقد است كه رشته گفتاردرماني نيازمند خلاقيت، هنر، صبر و پشتكار است و بايددانشجو به مطالعه مداوم جهت پيشرفت زمينه‌هاي درمان بيماران علاقه‌مند باشد.
رضانصيري فارغ‌التحصيل اين رشته نيز مي‌گويد: دانشجويان اين رشته بايد اختلال گفتارينداشته باشند زيرا بخشي از تحصيل در اين رشته شامل آموزش عملي و برخورد كلامي بابيماران مي‌باشد و بايد سلامت كامل رواني داشته و بتوانند بدرستي ارتباط برقراركنند. همچنين لازم است در دروس زبان و ادبيات فارسي، زيست‌شناسي، فيزيك و زبانانگليسي اطلاعات لازم و كافي را كسب كرده باشند.
** تعدای از خدمات یک گفتار درمانگر
ـ درمان لكنتزبان
ـ اختلالات تلفظی
ـ تأخیر در رشد گفتار و زبان كودكان
ـ درماناختلالات گفتاری و زبانی ناشی از فلج مغزی ، سكته مغزی ، شكاف كام ، عقب ماندگیذهنی
ـ تشخیص و درمان اختلالات یادگیری و مفاهیم كلمان (‌زبان )
ـ تشخیص ودرمان اختلالات نوشتاری و املاء
ـ مشاوره تخصصی و گفتار درمانی برای اعضاءخانواده
ـ ارجاع به متخصص مغز و اعصاب یا گوش ، حلق و بینی در صورت نیاز
آشنایی با اختلالات گفتاری

· لکنت زبان : اختلالی است که طی آن جریان روان گفتار با مکث، تکرار هجا و یا کشش های نابجا شکستهمی شود و معمولاً همراه با انقباض عضلات اندامهای گفتاری یا در موارد شدیدتر دیگراعضای بدن می باشد و شیوع آن در پسرها ۳ برابر دخترها است.
· نقص شنوایی : بدلیلاهمیتی که شنوایی در گفتار و تصحیح اشتباهات گفتاری دارد هر گونه اختلال در شنواییبر گفتار اثر گذار خواهد بود. مشکلات گفتاری حاصله شامل اختلال در تولید صحیح صداها، شناخت محدود، ذخیره واژگان محدود، اختلال صوت و
می باشد.
·
اختلالات صوت : شامل هر گونه اختلالی است که تارهای صوتی را درگیر می کند مانند اختلال در آهنگصدا، زیر و بمی، و خشیومی بودن صدا، وجود اختلالات جسمی مانند وجود شکاف کام یا لبو یا بزرگ بودن بیش از حد لوزه ها و نیز کم شنوایی و همچنین استفاده ناصحیح ازتارآواها می تواند باعث اختلالات صوت گردد.
·
اختلالات تولیدی : عبارتست از مشکلدر بیان صحیح صداها که می تواند بصورت حذف یا جانشین کردن صدا باشد و در موارد شدیدمنجر به نامفهوم شدن گفتار
·
می گردد. علت آن می تواند بدلیل نقص ارگانیک درسیستم گفتار ، محیط نامناسب و یادگیری نادرست و یا زمینه ارثی داشته باشد.
·
تأخیر در رشد گفتار و زبان : اگر گفتار کودکی همزمان با سن تقویمی او پیش نروددارای تأخیر در گفتار است . کودک طبیعی تا قبل از ۱ سالگی تک کلمات را بیان می کند. تا ۲ سالگی جملات دو کلمه ای و همینطور با افزایش سن ذخیره واژگان نیز بیشتر میشود. از علت های مسبب تأخیر می توان به عقب ماندگی ذهنی کم شنوایی، عوامل محیطی ومشکلات جسمی اشاره کرد.
·
زبان پریشی : به اختلال گفتاری ناشی از صدمه به سیستممغزی گفته می شود که فرد قادر به ارتباط گفتاری با دیگران نخواهد بودو این اختلالعمدتاً در افراد بزرگسال بوجود می آید و علت آن ناشی از سکته ها تومورهای مغزی،تصادفات و می باشد. فرد دارای گفتاری ناروان ، بی محتوا ، خطاهای تولیدی و فلجی میباشد.

۱-تاخير در گفتاروزبان delayed speech and language
افرادي داراي اين مشكل هستند كه به دلايل مختلف ازقبيل ناشنوايي- عقب ماندگيذهني فلج مغزي ديرتر از حد طبيعي شروع به صحبت مي كنند و گفتاروزبانشان درحدسنشاننمي باشد
۲-اختلالات رواني گفتارfluency disorder
افراداي كه لكنت زبان وپريده گويي دارند جزءاين گروه هستند
لكنت زبان(stuttering ) زماني اتفاقي مي افتد كه درروند طبيعي گفتاروقفه هايغير طبيعي وناگهاني بواسطه تكرار صداها هجا ها كشيده گويي :طولاني ادا كردن صدا هاكلمات وهجا ميا نپراني :گير:قفل ورفتارها ي وابسته ايجاد مي شود.
بريده گويي ( cluttering ) :زماني اتفاق مي افتد كه ميزان تكلم دچاراشكال شود و گفتارفرد بيشاز حد سريع باشد وفرد در گفتاراز گفتن برخي از اصطلاحات صرفنظركند
۳-اختلالات صوتيvoice disorder
زماني اختلال صوتي وجود دارد كه كيفيت ؛زيروبمي ؛ بلندي و انعطاف پذيري صوت فرديمتفاوت ازصوت افراد؛ جنس؛ سن؛ گروه وفرهنگ مشابه وي باشد . وجود ياعدم وجوداختلالصوت وميزان آن نسبت به قضاوت شنونده متفاوت است.بنابراين كودكان ؛ والدين ؛بزرگسالان و آسيب شناسان گفتار و زبان اختلال يا عدم اختلال را بر طبق نيازها وزمينه خود تعيين مي كنند .
اختلالات صوتي را ميتوان به صور گوناگون طبقه بندي كرد. برخي براساس سبب شناسي؛برخي براساس ادراكي وتعدادی دیگر براساس جنبش شناسي تقسيم مي كنند.
در طبقه بندي براساس سبب شناسي؛ اختلالات صوتي را ميتوان به دو دسته ۱- عضوي: كه شامل بد آوايي و بي آوايي بدليل ضايعات بافتي يا بيماريهاي عصبي شناخت. ۲- روانزاد: كه شامل صوت ناهنجار در اثر سايكو نوروز ؛ اختلالات شخصيتي يا الگوي هاينادرست تقسيم كرد .
در طبقه بندي براساس ديدگاه ادراكي اختلال دريك يا تعدادي از مؤلفه ها ي صوتشامل زيروبمي بلندي وكيفيت وجوددارد.
درطبقه بندي جنبش شناسي به دوبخش عمده پركاري وکم کاری صوتي تقسيم مي شود علائماختلالات صوت شامل مواردزيراست
۱-گرفتگي صوت ۲- نفس آلودگي صدا ۳- خستگي صوتي ۴- كاهش دامنه آواسازي
۵- بي صدا ۶- قطع زيروبمي ياصدای زيرنامناسب ۷- آواسازي توام باتلاش وكوشش ۸ - لرزش
۴-اختلالات زبانيlanguage disorder
ازجمله اختلالات زباني آفازي است .آفازي درسه فراينددرك زبان فرمول بندي زبان ويا هر دواختلال بوجود مي آيد.
آفازي دراثر آسيب به مناطق مختلف مغزي درنيمكره چپ به علل مختلف مانند تصادفسكته مغزي تروما وغیره بوجود مي آيد آفازي براساس منطقه اي كه آسيب ديده تقسيم بنديشده است وشامل انواع زيراست
۱- آفازي ورنيكه ۲- آفازي بروكا ۳- آفازي انتقالي ۴- آفازي ترانس كورتيكال حسي۵- آفازي گلوبال ۶- آفازي ترنس كوتيكال حركتي
وبراساس نوع آفازي ممكن است علائم زير ديده شود. پارافازيا - اختلال تكرار - اختلال درخو ندان ونوشتن اختلال دردرك وبيان - اختلال درناميدن
۵-اختلالات تشديدresonance disorder
تشديد زير مجموعه كيفيت صوت است در اختلالات تشديد دراثر اختلال در عمكرددريچهكامي- حلقي به علل مختلف فرايند تشديد به درستي انجام نمي شود دو به عبارت ديگرتوازن خيشومي دهاني بهم خورده است.انواع اختلالات تشديدعبارتند از۱- خيشومي شدگيبيش ازحد : تشديدبیش ازحد هوا درحفره بيني كه ممكن است همراه با خروج هوا ازبينيباشد يا نباشد.دراين حالت ممكن است براي جلوگيري از خروج هوا درپرده هاي بیني حركاتانقباضي ديده شود.۲- خيشومي کمتراز حد :تشديد صداهاي خيشومي درحفره بيني يا صورتنميگيرد يا بسيار كم است .۳- مختلط: به علت اتصال حفره هاي بیني وانسداد درقسمت خلفيا قدام بیني هردوحالت خيشوم شدگي وجوددارد.
۶-اختلالات توليدي Articulation disorder
اختلالات توليدي مشخصا ً بيش از هر نوع عارضه گفتاري وقت وتوجه آسيب شناسانگفتار را به خود مشغول ميكند و تقريبا ۸۰ درصد موارد اختلالات گفتاري را تشكيلميدهد. اينگونه افراد درتوليدو بيان همخوانهاو واكه ها مشكل دارندوبه صورت هاي زيربيان می شوند
۱- حذف :يعني يكي ازهم خوانها را حذف ميكنند.(مثلآخ به خط ) ۲ - خرابگويي : دراين نوع خطا گوينده به جاي واج هدف يك صدا ي غيرمشخص توليدمی نمايد. ۳ - اضافيدراين حالت يك صدا يا هجا ی نابجا را وارد واژه يا هجاي اصلي مينمايد(قوه ري به جايقوري)۴- جانشيني : دراين گونه خطاها گويند يك واج استاندارد به غلط جانشین واج هدفميكند (مثلا يوز به جاي روز)
ضوابط تأسیس دفاتر کار گفتار درمانی
۱- دفترگفتار درمانی به محلی اطلاق می شود که طبق ضوابط و مقرات وزارت بهداشت ‘ درمان وآموزش پزشکی برای ارائه خدمات گفتار درمانی پس از دریافت مجوز فعالیت ، توسط افرادواجد شرایط مندرج در این آئین نامه دایر می گردد .
۲- آسیب شناس گفتار و زبان به فردی اطلاق می شود که دانش آموخته مقطع کارشناسییا مقطع بالاتر این رشته از دانشگاه های داخل یا خارج از کشور باشد و مدرک وی بهتائید وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشکی رسیده باشد .
۳- مجوز فعالیت گفتار درمانی عبارت اسـت از مجـوزی که پس از بررسی مدارک ومستندات توسط دانشگاه های علوم پزشکی صادر می شود .
گفتار درماني
كارشناسان رشته گفتار درماني به ياري افرادی مي‌آيند که مي‌خواهندحرف بزند. مي‌خواهند وقتي شاد یا غمگين هستند احساست خود را به آرامي و بدون دغدغهبا ديگران در ميان بگذارن د، اما نمي‌توانند. در واقع هدف اين رشته بررسي ، تشخيص ،ارزيابي و درمان اختلالات گفتار و زبان است.
وي در ادامه مي‌گويد: با اين وجود نبايد علاقه‌مندان به اين رشته نااميد شوند چون اين رشته براي جوانانيكنجكاو كه به دنبال كشف ناشناخته‌ها مي‌باشند و مي‌خواهند در زمينه تحصيلي‌شان حرفاول را بزنند، رشته بكري است و زمينه‌هاي ناشناخته زياد دارد. كه از آن جملهمي‌توان به درمان سريع لكنت زبان اشاره كرد. چون با اين كه در اين زمينه روشهاييوجود دارد اما روشهاي فوق به تدريج جواب مي‌دهد و من به جرات مي‌گويم كه اگر كسيدرمان سريعي براي لكنت زبان پيشنهاد كند، بسيار ثروتمند خواهد شد. براي اين كهلكنتي‌ها هم افرادي باهوش طبيعي هستند و مي‌توانند مشاغل مختلف را به عهده بگيرندولي اين اختلال در صحبت كردن آنها را دچار مشكل كرده است. بنابراين بسياري از آنهاحاضرند هزينه زيادي بپردازند اما سريع مشكل آنها رفع شود.
راحله جعفري توسي نيزمعتقد است با اين كه مشكل شغلي در جامعه ما براي همه رشته‌ها از جمله رشته گفتاردرماني وجود دارد اما از آنجايي كه فارغ‌التحصيلان رشته‌هاي توانبخشي و از جملهگفتاردرماني محدود هستند و از طرفي جامعه به آنها نياز بسياري دارد، رشته‌هاي علومتوانبخشي كمتر از ساير رشته‌ها با مشكل شغلي روبرو هستند. براي مثال يك گفتاردرمانگر مي‌تواند در درمانگاهها و مراكز بهداشت، مراكز ويژه توانبخشي و مراكز آموزشو پرورش استثنايي فعاليت بكند چون قسمت عمده كار ما در ارتباط با ناشنواها وكم‌شنواها است يعني ما به يك ناشنوا و يا كم‌شنوا كمك مي‌كنيم كه گفتار افراد رادرك كرده و بهتر از قبل منظورش را از طريق كلام برساند. كه از همين‌جا ناشنوايانزبان اشاره را مي‌آموزند اما ما به آنها درك گفتار و بيان آن را مي‌آموزيم .
توانايي‌هاي جسمي، علمي، رواني و مورد نياز و قابل توصيه حروف را يك يك اداكرده و يا كلمات را به آرامي بيان مي‌كند و سپس به صداي بيمار و نحوه اداكردن حروفو يا كلمات او نگاه كرده و گوش فرا مي‌دهد و اشتباه‌هايش را به آرامي تذكر مي‌دهدتا او بتواند از سنگلاخ دشواريهاي گفتار و زبان عبور كرده و به رواني سخنبگويد.
اين كار هميشگي يك گفتار درمانگر است. كاري كه بايد با صبر و بردباري بهدفعات مختلف و به روش‌هاي گوناگون انجام دهد.
راحله جعفري توسي فارغ‌التحصيلگفتار درماني با اشاره به همين ويژگي مي‌گويد: صبور بودن مهمترين ويژگي است كه يكگفتار درمانگر بايد داشته باشد چرا كه بعضي از بيماران ما به كندي پيشرفت مي‌كنند وبه قول معروف پيشرفتشان ميليمتري است. بنابراين لازم است كه گفتار درمانگر بردباربوده و پابه‌پاي بيمار پيش رفته و او را درك كند.
همچنين متخصص اين رشته بايدانعطاف‌پذير باشد. براي اين كه در اين كار تنوع مراجعه‌كنندگان بسيار زياد است يعنيمراجعين ما مي‌توانند يك بچه ۲ ساله تا يك فرد ۹۰ ساله باشند كه بدون شك هر يكروحيات و ويژگي‌هاي خاص خود را دارند و يك گفتار درمانگر بايد با توجه به اينويژگي‌هاي فردي نحوه درمان را انتخاب بكند.
آقاي خاموشي نيز در بيان ويژگي‌هايلازم براي دانشجويان اين رشته مي‌گويد: دانشجوي موفق اين رشته كسي است كه به زبانانگليسي و دانش كامپيوتر مسلط باشد چون كتابهاي اين رشته در ايران بسيار كم است ودانشجو بايد بتواند از منابع خارجي يا از شبكه‌هاي رايانه‌اي استفادهكند.
همين‌طور بهتر است با لهجه‌هاي مختلف آشنايي داشته باشد چون ممكن استناشنوايي به او مراجعه كند كه در يك محيط ترك يا كرد زبان زندگي كرده است و اگر فردلهجه او را بلد باشد و يا حداقل با جايگاه‌هاي توليد صداي آن لهجه آشنا باشد، بهترمي‌تواند به او كمك كند.
آقاي شاهبداغي استاد گفتار درماني دانشگاه علوم پزشكيتهران نيز معتقد است كه رشته گفتاردرماني نيازمند خلاقيت، هنر، صبر و پشتكار است وبايد دانشجو به مطالعه مداوم جهت پيشرفت زمينه‌هاي درمان بيماران علاقه‌مندباشد.
رضا نصيري فارغ‌التحصيل اين رشته نيز مي‌گويد: دانشجويان اين رشته بايداختلال گفتاري نداشته باشند زيرا بخشي از تحصيل در اين رشته شامل آموزش عملي وبرخورد كلامي با بيماران مي‌باشد و بايد سلامت كامل رواني داشته و بتوانند بدرستيارتباط برقرار كنند. همچنين لازم است در دروس زبان و ادبيات فارسي، زيست‌شناسي،فيزيك و زبان انگليسي اطلاعات لازم و كافي را كسب كرده باشند.
خصوصیات بیمار

۱-تاخير در گفتاروزبان delayed speech and language
افراديداراي اين مشكل هستند كه به دلايل مختلف ازقبيل ناشنوايي- عقب ماندگي ذهني فلجمغزي ديرتر از حد طبيعي شروع به صحبت مي كنند و گفتاروزبانشان درحدسنشان نميباشد
۲-اختلالات رواني گفتارfluency disorder
افراداي كه لكنت زبان وپريدهگويي دارند جزءاين گروه هستند
لكنت زبان(stuttering ) زماني اتفاقي مي افتد كهدرروند طبيعي گفتاروقفه هاي غير طبيعي وناگهاني بواسطه تكرار صداها هجا ها كشيدهگويي :طولاني ادا كردن صدا ها كلمات وهجا ميا نپراني :گير:قفل ورفتارها ي وابستهايجاد مي شود.
بريده گويي ( cluttering ) :زماني اتفاق مي افتد كه ميزان تكلمدچاراشكال شود و گفتارفرد بيش از حد سريع باشد وفرد در گفتاراز گفتن برخي ازاصطلاحات صرفنظركند
۳-اختلالات صوتيvoice disorder
زماني اختلال صوتي وجوددارد كه كيفيت ؛زيروبمي ؛ بلندي و انعطاف پذيري صوت فردي متفاوت ازصوت افراد؛ جنس؛سن؛ گروه وفرهنگ مشابه وي باشد . وجود ياعدم وجوداختلال صوت وميزان آن نسبت بهقضاوت شنونده متفاوت است.بنابراين كودكان ؛ والدين ؛ بزرگسالان و آسيب شناسان گفتارو زبان اختلال يا عدم اختلال را بر طبق نيازها و زمينه خود تعيين مي كنند .
اختلالات صوتي را ميتوان به صور گوناگون طبقه بندي كرد. برخي براساس سببشناسي؛ برخي براساس ادراكي وتعدادی دیگر براساس جنبش شناسي تقسيم مي كنند.
درطبقه بندي براساس سبب شناسي؛ اختلالات صوتي را ميتوان به دو دسته ۱- عضوي: كه شاملبد آوايي و بي آوايي بدليل ضايعات بافتي يا بيماريهاي عصبي شناخت. ۲- روانزاد: كهشامل صوت ناهنجار در اثر سايكو نوروز ؛ اختلالات شخصيتي يا الگوي هاي نادرست تقسيمكرد .
در طبقه بندي براساس ديدگاه ادراكي اختلال دريك يا تعدادي از مؤلفه ها يصوت شامل زيروبمي بلندي وكيفيت وجوددارد.
درطبقه بندي جنبش شناسي به دوبخش عمدهپركاري وکم کاری صوتي تقسيم مي شود علائم اختلالات صوت شاملمواردزيراست
۱-گرفتگي صوت ۲- نفس آلودگي صدا ۳- خستگي صوتي ۴- كاهش دامنهآواسازي
۵- بي صدا ۶- قطع زيروبمي ياصدای زيرنامناسب ۷- آواسازي توام باتلاشوكوشش ۸ - لرزش
۴-اختلالات زبانيlanguage disorder
ازجمله اختلالات زبانيآفازي است .آفازي درسه فراينددرك زبان فرمول بندي زبان و يا هر دواختلال بوجود ميآيد.
آفازي دراثر آسيب به مناطق مختلف مغزي درنيمكره چپ به علل مختلف مانندتصادف سكته مغزي تروما وغیره بوجود مي آيد آفازي براساس منطقه اي كه آسيب ديدهتقسيم بندي شده است وشامل انواع زيراست
۱- آفازي ورنيكه ۲- آفازي بروكا ۳- آفازيانتقالي ۴- آفازي ترانس كورتيكال حسي۵- آفازي گلوبال ۶- آفازي ترنس كوتيكالحركتي
وبراساس نوع آفازي ممكن است علائم زير ديده شود. پارافازيا - اختلال تكرار - اختلال درخو ندان ونوشتن اختلال دردرك وبيان - اختلال درناميدن
۵-اختلالاتتشديدresonance disorder
تشديد زير مجموعه كيفيت صوت است در اختلالات تشديددراثر اختلال در عمكرددريچه كامي- حلقي به علل مختلف فرايند تشديد به درستي انجامنمي شود دو به عبارت ديگر توازن خيشومي دهاني بهم خورده است.انواع اختلالاتتشديدعبارتند از۱- خيشومي شدگي بيش ازحد : تشديدبیش ازحد هوا درحفره بيني كه ممكناست همراه با خروج هوا ازبيني باشد يا نباشد.دراين حالت ممكن است براي جلوگيري ازخروج هوا درپرده هاي بیني حركات انقباضي ديده شود.۲- خيشومي کمتراز حد :تشديدصداهاي خيشومي درحفره بيني يا صورت نميگيرد يا بسيار كم است .۳- مختلط: به علتاتصال حفره هاي بیني وانسداد درقسمت خلف يا قدام بیني هردوحالت خيشوم شدگيوجوددارد.
۶-اختلالات توليدي Articulation disorder
اختلالات توليدي مشخصا ًبيش از هر نوع عارضه گفتاري وقت وتوجه آسيب شناسان گفتار را به خود مشغول ميكند وتقريبا ۸۰ درصد موارد اختلالات گفتاري را تشكيل ميدهد. اينگونه افراد درتوليدو بيانهمخوانهاو واكه ها مشكل دارندوبه صورت هاي زير بيان می شوند
۱- حذف :يعني يكيازهم خوانها را حذف ميكنند.(مثلآخ به خط ) ۲ - خرابگويي : دراين نوع خطا گوينده بهجاي واج هدف يك صدا ي غيرمشخص توليدمی نمايد. ۳ - اضافي دراين حالت يك صدا يا هجا ینابجا را وارد واژه يا هجاي اصلي مينمايد(قوه ري به جاي قوري)۴- جانشيني : دراينگونه خطاها گويند يك واج استاندارد به غلط جانشین واج هدف ميكند (مثلا يوز به جايروز)
شرح وظایف و حدود اختیارات
الف ) مشاوره وراهنمایی مراجعین برای پیش گیری از بروز اختلالات گفتار و زبان در کودکان
ب ) مشاوره و آموزش به افرادی که در معرض ابتلا به اختلالات گفتار و زبان هستند بهمنظور پیشگیری
ج ) راهنمایی و ارجاع مراجعین مبتلا به اختلالات گفتار و زبان بهسایر درمانگران براساس نیازهای بهداشتی درمانی آن ها
د ) آموزش راهنمایی ومشاوره به افرادی که از گفتار خود به طور حرفه ای استفاده می کنند ‘ ( برایارتقاء
کیفیت گفتار و پیش گیری از بروز اختلال )
ه ) انجام آزمون های گفتار وزبان براساس معیارها و برگه های مورد تائید دانشگاه علوم پزشکی و تشکیل پرونده براینوشتن شرح حال ‘ ثبت چگونگی بروز و سیر اختلال براساس مصاحبه با بیمار و خانواده اوو مدرک مربوطه ، ثبت سوابق درمانی ‘ ضبط نمونه گفتار بیمار و شرح ویژگی های زبانی وگفتاری او ‘ ثبت سابقه بیماری های جسمی بیمار و تعیین علل و عوامل مؤثر بر اختلال وثبت برنامه و اقدامات گفتار درمانی و در صورت ارجاع به سایر مراکز درمانیثبت درپرونده و ارسال خلاصه پرونده
ز ) نگهداری پرونده برای کارهای آماری و در صورتلزوم تهیه گزارش برای مراجع قانونی و استفاده از آنها در مطالعات پژوهشی و ارائهنتایج به مسئولان و مراکز علمی پژوهشی برای همکاری در زمینه افزایش آگاهی و بهبودارائه خدمات گفتار درمانی و بالا بردن سطح سلامت جامعه
ح ) آسیب شناسی گفتار وزبان موظف است در انحصار نسخه پزشک معالج خدمات گفتار درمانی را برای بیماران انجامدهد .
تبصره ۱ : پذیرش بیماران دچار اختلال تولید، لکنت ، اختلال در خواندن ونوشتن و تأخیر در رشد گفتار و زبان به طور مستقیم انجام می پذیرد .
تبصره ۲ : آسیب شناسی گفتار و زبان حق دخل و تصرف در نسخه و یا دستور پزشک معالج را ندارد .
تبصره ۳ : آسیب شناسی گفتار و زبان مجاز به تجویز دارو و درخواست رادیو گرافیو آزمایشات پاراکلینیکی برای بیماران را ندارد .
ط ) آسیب شناس گفتار و زبان میتواند برای افراد مبتلا به اختلالات صوت به مدت محدود ( حداکثر تا یک هفته ) گواهیصادر نماید . ( در صورت استفاده حرفه ای از صوت به معنای عدم حضور در محل کار و درغیر این صورت تنها در قالب استراحت صوتی )
ی ) آسیب شناس گفتار و زبان حق انجامتزریقات و پانسمان راندارد .

وسایل وابزار لازم برای انجام شغل

الف ) اتاق درمان حدود ۱۰ تا ۱۲ متر مربع
ب ) سالن انتظار متناسب با مراجعین و سرویس بهداشتی در دسترس باشد .
ج ) محیط از نظر نور ، دما و پاکیزکی مناسب باشد
د ) از نظر قرار گیری در طبقات ساختمان محدودیتی ندارد
ه ) میز و صندلی مناسب مراجعین موجود باشد
و ) سرو صدا در اتاق درمان نباشد ( مطابق محیط های معمولی باشد )
ز ) وسایل باز خورد بینایی و شنوایی موجود باشد
ح ) وسایل کمک آموزشی مانند کارت تصاویر ، کتاب های آموزشی کودکان ، لگو ، پازل و موارد مشابه برحسب نیاز
ط ) برگه های ارزیابی اختلالات گفتار و زبان مطابق با موارد موجود در دانشگاه های علوم پزشکی
ی ) قاشقک ، گاز استریل ، الکل ، دستکش یک بار مصرف ، نی ، شمع ، جراغ قوه ، دستمال کاغذی
ک ) وسایل صداساز برای کودکان و وسایل بازی و آموزش کودکان
ل ) ضبط صوت برای ثبت نمونه گفتار مراجعین
تجهیزات ، موقعیت و فضای فیزیکی ‘ امکانات فنی و ساختمانی دفتر گفتار درمانی می بایستی قبل از اخذ مجوز فعالیت به تائید کارشناسان دانشگاه / دانشکده علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی ذیربط برسد .


صنعت و بازارکار

فارغ‌التحصیلان این رشته می‌توانند در مراکز زیرمشغول بکار شوند:
· بیمارستانها: بسته به اینکه تخصصی یا عمومی باشند، گفتار درمانگر در فضای مستقلو با مسؤولیت مستقل زیر نظر مدیریت بیمارستان فعالیت می‌کند. نحوه ارتباط او باسایر ارکان بیمارستان به صورت یک همکاری تیمی و در حوزه اختیارات تخصصی وی می‌باشد.
· مراکز نگهداری: این مراکز علاوه بر مراکز نگهداری سالمندان و معلولین ،می‌توانند به طور شبانه‌روزی به درمان افراد مبتلا به اختلافات گفتار و زبانبپردازند.
· درمانگاههای سرپایی: بر اساس مصوبات وزارتی و در چهارچوب مقررات اجرائیدرمانگاه به فعالیت می‌پردازند.
· درمان در منزل: ارائه خدمات آموزشی در منزل به افرادی که به علت معلولیت شدید،امکان مراجعه به مراکز مربوط را ندارند و یا مایل به استفاده از خدمات درمانی درمنزل هستند.
· کودکستانهای روزانه: برای بررسی و رفع مشکلات مربوط به گفتار کودکان.
· مدارس ویژه معلولین.
· مدارس تلفیقی: شامل مدارس تلفیقی عادی با یک سیستم آموزشی استثنایی یا تلفیقیدو سیستم استثنایی باهم است.
· مدارس عادی: برای رفع مشکلات گفتار کودکان به صورت پاره‌وقت یا تمام‌وقت.
منبع:www.rosht.ir