+ پاسخ به مبحث
نمایش نتایج 1 تا 2 از 2

مبحث: اوضاع علمی ایران باستان

  1. #1
    مدیر انجمن تاريخ
    24,097 امتیاز ، سطح 37
    79% کامل شده  امتیاز لازم برای سطع بعدی 253
    0% فعالیت
    دستاورد ها:
    Recommendation Second ClassVeteranTagger First Class10000 Experience Points
    نماد b.b
    تاريخ عضويت
    Oct 2007
    پست
    1,680
    گيپا
    197,963
    پس انداز
    0
    امتیاز
    24,097
    سطح
    37
    تشكرها
    470
    1,205 بار در 706 پست از اين كاربر تشكر شده


    به نظر شما این پست مفید است؟ بله | خیر

    پیش فرض اوضاع علمی ایران باستان

    آگهی تبلیغات (برای حمایت از گیگاپارس)
    تا آنجا که اطلاع داریم , از حدود هزاره های سوم پیش از میلاد در برخی از جوامع متمدن واقع در جنوب غربی ایران فضای علمی وجود داشته است . در آن زمان تمدن سومر و بعد ها بابل در ناحیه میانرودان شکوفا بود و در منطقه ی شوش و نیز فرهنگ ایلامی وجود می داشت. البته جو علمی آن فرهنگ ها محدود به نیایشگاهها و حلقه های متشکل از کاتبان معابد می گشت. اما باید گفت که علی رغم محدود بودن فضای علمی , اندیشه ها و ابدعات چشمگیری در علوم ریاضی و ستاره شناسی و هندسه در همان حلقه های علمی نضج گرفت.

    پیشرفت های کاتبان شوشی و سومری در جبر و حساب و مثلثات و ستاره شناسی بدان نائل آمدند گواهی بر وجود اوضاع علمی مساعد ودر بخش هایی از آن جوامع محسوب تواند شد.
    در حدود سده ی ششم پیش از میلاد مهاجرتهایی فرهنگی از سوی ایران به بابل و سپس به آناتولی و اروپا صورت گرفت. عاملان این انتقال فرهنگی مغهای ایرانی ستایشگر بغ مهر (ایزد فروغ و پیمان) بودند. این دانشمندان سنتهای مهری و زروانی در ستاره شناسی را با خویش به بابل بردند و با ترکیب معارف ایرانی با دانش های سومری و بابلی در ستاره شناسی بود که سنت قوی ستاره شناسی در جهان باستان شکل گرفت و بعد ها به یونان و دیگر فرهنگهای پسین منتقل گشت.



    در سده ی ششم و پنجم پیش از میلاد , یعنی در عصر هخامنشیان , تماس های فرهنگی جدیدی با یونان برقرار شد . نیز در همین عصر با فرهنگ های چین و هند تماس هایی ایجاد گردید و در اثر اکتشافاتی که اسکیلاکس به فرمان داریوش در هند انجام داد میان جامعه ی فرهنگی ایرانی و هندی و چینی ارتباطهایی ایجاد گردید , در همین عهد بود که فرهنگهای یونان و بلاد غربی از طریق ایران با تمدن های چین و هند ارتباط یافتند.




    نمونه ایی آثار هنری و مهندس در زمان هخامنشیان

    از اوضاع علمی ایران دوره ی هخامنشی اطلاع چندانی در دست نداریم . همین قدر می دانیم که عصر هخامنشی در ایران باستان یکی از اعصار پر رونق ارتباط های فرهنگی میان ملت ها بوده است. نیز می دانیم که اعتلا , سطح علمی هر جامعه مستلزم این داد و ستد های فرهنگی می بوده که در محیطی نسبتا آرام و ایمن و فارغ بال می توانستند ثمر بخش باشند. بخش اعظمی از دوره ی هخامنشی این مقدمات را برای ایجاد فضای علمی مهیا می کرده است. آثار هنری و مهندسی که از عهد هخامنشی بجای مانده و گنجینه ای از کتاب های گلین که در تخت جمشید بدست آمده همگی گواه رونق علمی در آن زمان بشمار توانند رفت. البته بخش بزرگی از معارف ایرانی مضبوط در این دوره به دست اسکندر مقدونی و یا پیشینیان دیگر نابود شد . از این روست که ترسیم روند علمی و ذکر نام دانشمندانی که در آن عهد می زیسته اند دشوار می نماید و این پیکره را فقط با ردیابیهای سنت ایرانی در فرهنگ ها بررسی آثار باقی مانده بازسازی می توانیم نمود .


    نمونه ایی از لوح های گلین در تخت جمشید

    یورش اسکندر مقدونی به ایران در 322 پیش از میلاد و استیلای صد و چهل ساله ی جانشینان یونانی تبار اسکندر در ایران علی رغم کوششی که آنان برای یونانی ساختن ایران کردند نتوانست در جامعه ی ایرانی و خاصه در روند حکمت ایرانی تاثیر عمیق گذارد. باید گفت اسکندر مقدونی و جانشینانش یعنی سلوکیان بیش از آنکه در حکمت چیزی به شرق بدهند از معارف شرقی با خود توشه هایی از کتاب ها و آثار و اندیشه ها به یونان و ممالک مغرب بردند. نیز از طریق سرزمین و فرهنگ ایران بود که اسکندر و همراهان و جانشینانش با تمدن های چین و هند پیوند یافتند , و از آن طریق از معارف خاور دور در حکمت طبیعی بهرمند گشتند.





    اسکندر و حمله به ایران

    در سال 253 پیش از میلاد تیره های پارتی از ایرانیان به حکومت سلوکیان در ایران خاتمه دادند و با تشکیل سلسله اشکانیان مقدمات احیای فرهنگ ملی در ایران را فراهم ساختند. البته در این دوره از تاریخ ایران بیشتر با ستیز های مداوم با یونانیان و سپس رومیان و نیز اقوام مهاجم از شرق و شمال شرقی ایران گذشت. بدیهی است که در مدتی چنین کوتاه یعنی از 253 پیش از میلاد تا 226 میلادی که دوره استقرار احیای فرهنگ ملی بود و با وجود نا آرامی هایی امکان ایجاد یک سنت علمی و ثمردهی آن میسر نتوانست گشت. اماباید گفت که در این عصر پایه های سنت علمی سده های پسین در ایران و دیگر جایها گذاشته شد و از این لحاظ عصر اشکانیان را یک دوره ی آماده سازی بشمار توان آورد. در این عصر در معماری و مهندسی ابداعات چشمگیری انجام شد. نیز در این زمان گروهی از مغهای ستاینده ی مهر از سیستان به هندوستان رفتند ئ سنت ریاضی و ستاره شناسی را در سرزمین هند قوام بخشیدند و به "مغ-برهمنان" معروف گشتند. گفته شده است که دانشمندان بزرگی چون "برهما گوپتا" و "مهراویارا" از اخلاف این مغ-برهمنان بوده اند.از سنت ستاره شناسی ایرانیان این عصر نیز آگاهیهایی در دست است. نیز باید افزود که جاده ابریشم که گویا در این زمان احداث شد , جاده ای که سرزمین چین و هند را از طریق ایران به سواحل روم مربوط می کرد , در اینجا ارتباط و مبادلات فرهنگی میان اقوام گوناگون نقش عمده ای را ایفا می نمود.



    در 266 میلادی دوره حکومت فدراتیو اشکانی به دست اردشیر بابکان بسر آمد و از آن پس به مدت پنج قرن تا سال 652 میلادی دولت ساسانیان در سرزمین ایران حکم راند. حکومت ساسانی از همان ابتدا با جنبه های دینی آمیخته بود و بدینسان وحدتی که دوره ی ساسانیان در ایران پدید آمد آمیزه ای از وحدت سیاسی و مذهبی بشمار می رفت. جد اردشیر بابکان یعنی ساسان یکی از خدمتگزاران معبد آناهیتا در استخر پارس می بود و از این روی دودمان ساسانی از بدو امر مایه هایی از گرایش مذهبی در بطن خود می داشت . در عصر ساسانی بود که نسخه ها و پاره های اوستای زرتشت جمع آوری شد و مدون گشت و دین زرتشت به عنوان آیین رسمی کشور در سراسر ملک پذیرفته و مستولی گردید.


    معبد آناهیتا


    معبد آناهیتا - کنگاور - سال ۱۳۵۰

    عصر ساسانی یعنی زمان میان سده های سوم تا هفتم میلادی از بسیاری جهات عصر باروری فرهنگی در ایران بود . در این روزگار جنگ های متوالی و متمادی میان ایران و روم و میان ایران و اقوام زردپوست شرقی جریان داشت . دهها هزارتن اسیرانی که در زمان شاپور اول و پس از پیروزی او بر والرین به ایران آورده شدند شامل تعدادی مهندس و دست ورز بودند که در ایجاد ساختمانها و پلها و سدها و از آن طریق انتقال برخی عناصر فرهنگی نقش موثری داشتند. در عصر ساسانی جامعه ی ایرانی به صورت یک سیستم باز در آمد. افزون بر تماس های نظامی و معاملات تجاری که از پیش وجود می داشت , در این عهد فعالیت مسیحیان و بویژه نسطوریان در ایران افزایش یافت. در رها و نصیبین و جندی شاپور مدارس و مراکز علمی ایجاد گشت و همراه با اینها فعالیت هایی در جهت ترجمه کتب از هندی و یونانی به پهلوی و بعد ها به سیرانی-عربی آغاز گردید.


    جندی شاپور

    در زمان خسرو اول , انوشیروان , وقایع دیگری در ایران رخ داد که در روند علوم در ایران آن زمان و روزگار های پسین تاثیر نمود. در سال 528 میلادی ژوستی نیان امپراتور بیزانس مکتب آتن را تعطیل کرد و در پی آن تعدادی فیلسوف و اندیشمند که شماره شان به هفت نفر می رسید به دربار ایران آمدند. این اشخاص مدتی در جندی شاپور ماندند ولی پس از چندی به دیار خویش بازگشتند. اقدام دیگری که در زمان انوشیروان بعمل آمد گسیل شدن "برزویه" ی پزشک به هندوستان برای تهیه نسخه ای از کتاب کلیله و دمنه بود. برزویه این ماموریت را با موفقیت به انجام رسانید و آن کتاب را به ایران آورد و خود نیز بابی نخستین بر آن افزود.


    کلیله و دمنه

    از جامعه علمی ایران عصر ساسانی نام دانشمندان چندانی بجای نمانده است . اما می دانیم که در این عصر فعالیت های چشمگیری در ستاره شناسی و نجوم می شده است ."زیج شهریار" که بعد ها ماخذ بسیاری از دانشمندان دوران اسلامی قرار گرفت در این عصر تدوین گردید. نیز کتاب جغرافیایی "شهرهای ایران" از تالیفات این دوره است. از بزرگمهر نیز شرح هایی بر یک کتاب نجومی از والیس رومی بجای مانده و از نوشتاری به نام "اندرز گر" تالیف "ذاذان فرخ" نیز در تذکره های تاریخی نام برده شده است.

    عصر ساسانی از لحاظ پیشرفت هایی که در موسیقی حاصل گردید نیز دوران پر ثمری بوده است. علم موسیقی نظری و نوازندگی در زمان خسرو پرویز رونق بسیار یافت.موسیقی دانانی که نامشان از آن دوره به جای مانده است عبارت بوده اند از "باربد (فهلبذ)" , نکیسا , رامتین , بامشاد , آزاد ور چنگی و سرکش که سرپرست موسیقی دانان دربار بشمار می آمده است. گوشه ها و دستگاههایی که توسط موسیقی دانان عصر ساسانی ساخته و پرداخته شد و ابداعاتشان در زمینه آلات موسیقی بعد ها به صورت گنجینه ای گرانقدر در اختیار موسیقی دانان دوران اسلامی قرار گرفت.


    موسیقی در زمان ساسانیان

    چنانچه ایجاد ارتباط فرهنگی و تبادلات فکری و برگردان آثار به زبان های گوناگون را معیار هایی مثبت برای یک محیط مساعد فرهنگی بدانیم باید بگوییم که عصر ساسانی علی رغم تضاد ها و جنگ ها و نابسامانیهای متعدد روی هم رفته دورانی پر بار و زاینده بوده است . در این دوران فرهنگهای شرقی و غربی در مراکزی مثل جندی شاپور و رها و نصیبین و حران با یکدیگر تلاقی کردند و اندیشمندان متعددی به دیدار یکدیگر توفیق یافتند. بنابراین , افزون بر وجود آثار و شواهدی که مبین رونق وجوهی از فرهنگ و علم و فن و هنر در زمان ساسانیان بوده در یک جمع بندی عمومی باید بگوییم که عصر ساسانی یعنی آخرین دوره ی تاریخ ایران پیش از اسلام روزگار باروری و آمادگی بوده است. سنت های ایرانی و یونانی و هندی که در بطن فرهنگ عصر ساسانی در هم آمیخته شده بودند در اعصار پسین با ترجمه ها و انتقالاتی که انجام گرفت زاینده شدند. و ایران دوران اسلامی و فرهنگ های پسین از این منبع فرهنگی نه تنها علم و هنر و دین بلکه در مهندسی و فن نیز بهره های فراوان گرفتند.


    طاق کسری


    طاق کسری - تیسفون - ۱۹۲۷

    بن نوشت ها:

    ۱- تاریخ علم در ایران (جلد اول) تالیف دکتر مهدی فرشاد - انتشارات امیر کبیر - تهران , ۱۳۶۵

    ۲- آثار باستانی ایران - نشریه شماره ۱ - سازمان حفاظت آثار باستانی

    aryanman
    دلم آشفته آن مايه ناز است هنوز / مرغ پرسوخته در پنجه باز است هنوز
    جان به لب آمد و لب برلب جانان نرسيد / دل به جان آمد و او برسر ناز است هنوز
    گرچه بيگانه زخود گشتم و ديوانه زعشق / يار عاشق كش و بيگانه نواز است هنوز

  2. #2
    1,955 امتیاز ، سطح 10
    27% کامل شده  امتیاز لازم برای سطع بعدی 295
    0% فعالیت
    دستاورد ها:
    1 year registered1000 Experience Points
    نماد parsapple
    تاريخ عضويت
    Nov 2009
    پست
    9
    گيپا
    5,124
    پس انداز
    0
    امتیاز
    1,955
    سطح
    10
    تشكرها
    2
    7 بار در 4 پست از اين كاربر تشكر شده


    به نظر شما این پست مفید است؟ بله | خیر

    پیش فرض

    آگهی تبلیغات
    سپاسگذارم از این همه دانش که گسترش دادی ایزد بزرگ از شما خشنود باشد

+ پاسخ به مبحث

بازدید کنندگانی که از طریق جستجو کلمات ذیل به انجمنهای گیگاپارس آمده اند:

علم در ایران باستان

تبادلات فرهنگی یونانیان و رومیان با ایرانیان

تاریخ علم در ایران باستان

تبادلات فرهنگی یونانیان و رومیان با ایران تبادلات فرهنگی رومیان با ایرانیانعلم درایران باستانعلمدرایران باستانمهندسی در دوران سلوکیانعلم باستان در ایرانروابط فرهنگی ایران درعصرساسانیپیشرفت علم درایران باستاندرباره ی تبادلات فرهنگی یونانیان ورومیان باایرانیانشکوفایی علمی و فرهنگی ایران در عصر ساسانینامدانشمندان عصر ساسانیتبادلات فرهنگی ایرانیان با رومیانعلم ایرانیان باستاناوضاع فرهنگی درایران باستانعلوم درایران باستانتبادلات فرهنگی رومیان با ایرانوضعیت اقتصادی ایران درعصرساسانیبررسی اوضاع اقتصاد ایران باستاناوضاع علمیدر باره ی تبادلات فرهنگ یونان و روم یان با ایرا نیانمهندسی و دوره سلوکیانمهندسی در هخامنشیان
SEO Blog

اطلاعات این مبحث

Users Browsing this Thread

در حال حاضر 1 کاربر در حال دیدن این مبحث می باشند، (0کاربر عضو و 1 کاربر مهمان)

قانون های ارسال نوشته

  • You may not post new threads
  • You may not post replies
  • You may not post attachments
  • You may not edit your posts